Azərbaycanca (AZ)
English (US)
Қазақша (KZ)
Lietuva (LT)
Türkçe (TR)
O'zbekcha (UZ)
Türk dövlətləri — əsasən Asiyada və Şərqi Avropada yerləşirlər. Bu gün dünyada rəsmən 6 müstəqil türk dövləti mövcuddur (Şimali Kipr Türk Respublikasının müstəqilliyi dünya dövlətləri tərəfindən hələ tanınmayıb). Onlardan beşi – Azərbaycan, Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan və Qırğızıstan SSRİ dağılandan sonra 1991-ci ildə, Osmanlı İmperiyasının varisi olan Türkiyə isə 1923-cü ildə öz müstəqilliyini elan edib. 2005-ci ilin məlumatlarına görə dünyada türk dillərində danışan əhalinin ümumi sayı 200 milyondan çoxdur.
Tarixi türk dövlətləri
İndiki dövr
| Bayraq | Dövlət | Tarix | Xəritə |
| Böyük Hun imperiyası | e. ə. 228-e. ə. 58 | |
| Qərbi Xunnu | e. ə. 56-e. ə. 36 | ||
| Şimali Xunnu | 48 - 156 | ||
| Cənubi Xunnu | 48 - 216 | ||
| Xan Çao | 304–329 | ||
| Dai sülaləsi | 310-376 | ||
| Hu Çao imperiyası | 319–351 | ||
| Kidar imperiyası | 320–500 | |
| Alçon Hunları | 370–670 | |
| Avropa Hun imperiyası | 374–470 | ||
| Şimali Vey (Tabğaclar) | 386-535 | ||
| Şimali Lyan | 397–439 | ||
| Sya | 407–431 | ||
| Ağ Hun imperiyası (Əftalilər) | 440–710 | |
| Nezak Hunları | 484–665 | |
| Şimali Zhou | 557-581 | ||
| Avar xaqanlığı | 562–823 | |
| Göytürk xaqanlığı | 552–582 | | |
| Qərbi Göytürk xaqanlığı | 583–657 | | |
| Şərqi Göytürk xaqanlığı | 583–630 | | |
| Seyanto xaqanlığı | 630–647 | | |
| Kutriqurlar | V-VI əsrlər | | |
| Utiqurlar | V-VI əsrlər | | |
| Sabirlər | V-VI əsrlər | | |
| Böyük Bulqar xanlığı | 630–665 | |
| Toxaristan yabquluğu | 630–700 | | |
| Xəzər xaqanlığı | 630–965 | |
| Şaş vilayəti | 658–742 | ||
| Kəngər İttifaqı | 659–750 | | |
| İtil Bulqar dövləti | 665–1391 | | |
| İkinci Göytürk xaqanlığı | 681–744 | | |
| Birinci Bulqar dövləti | 681–1018 | |
| Türgiş xaqanlığı | 717–766 | | |
| Basmıl xaqanlığı | 724-744 | ||
| Uyğur xaqanlığı | 744–840 | | |
| Böyük Yan | 756-763 | ||
| Qarluq xaqanlığı | 756–840 | | |
| Yenisey qırğızları | 840–1207 | | |
| Qansu Uyğur idikutluğu | 848–1036 | | |
| Dəşt-i Qıpçaq | 900–1241 | |
| Sonrakı Tan | 923–937 | | |
| Sonrakı Cin | 936-947 | ||
| Sonrakı Han | 947-951 | ||
| Şimali Han | 951–979 | ||
| Qarahoca Uyğur idikutluğu | 991–1209 | |
İslamdan Sonra
| Bayraq | Dövlət | Tarix | Xəritə |
| Qaraxanilər dövləti | 840–1042 | |
| Peçeneqlər | 860–1091 | |
| Tulunilər dövləti | 868–905 | | |
| Kimək xaqanlığı | 880–1200 | | |
| Ağşidlər dövləti | 935–969 | | |
| Oğuz Yabqu dövləti | 750–1055 | | |
| Qarluq xaqanlığı | 960–1222 | | |
| Qəznəvilər dövləti | 962–1187 | |
 | Böyük Səlcuq imperiyası | 1038–1157 |  |
| Şərqi Qaraxanilər dövləti | 1042–1211 | ||
| Qərbi Qaraxanilər dövləti | 1042–1212 | ||
| Suriya Səlcuqiləri | 1092–1117 | ||
| Xorasan Səlcuqiləri | 1092–1194 | ||
| Anadolu Səlcuqiləri | 1073–1308 | |
| Kirman Səlcuqiləri | 1092–1230 | | |
| İraq Səlcuqiləri | 1157–1194 | ||
| Xarəzmşahlar dövləti | 1077–1231 | |
| Börilər | 1117–1154 | ||
| Ağsunqurilər | 1122–1225 | ||
| Zəngilər | 1127–1259 | | |
| Eldənizlər dövləti (Atabəylər) | 1146–1225 | |
| Ərbil bəyliyi | 1146–1232 | ||
| Salqurlular | 1147–1284 | ||
| Benqal Qalax sülaləsi | 1204–1231 | | |
| Dehli sultanlığı (Məmlüklər) | 1206–1290 | |
| Ağ Orda | 1227–1378 | ||
| Karluk Krallığı | 1238–1266 | ||
I. Dövr Anadolu Bəylikləri
| Bayraq | Dövlət | Tarix |
| Məngücəklü bəyliyi | 1071–1277 | |
| Saltukoğulları bəyliyi | 1071–1202 | |
| Çaka bəyliyi | 1081–1098 | |
| Çubuqoğulları bəyliyi | 1085–1112 | |
| Danişməndoğulları bəyliyi | 1085–1175 | |
| Dilmaçoğulları bəyliyi | 1085–1192 | |
| İnaloğulları bəyliyi | 1098–1183 | |
| Əhlətşahlar bəyliyi | 1100–1207 | |
| Artukoğulları bəyliyi | 1102–1409 | |
Monqol İşğalından Sonra
| Bayraq | Dövlət | Tarix |
| Çağatay xanlığı | 1227–1347 |
| Rəsulilər sülaləsi | 1229–1454 |
 | Qızıl Orda | 1240–1502 |
| Bahri məmlükləri | 1250–1382 |
| Dehli Sultanlığı (Halacilər sülaləsi) | 1290–1321 |
| Osmanlı imperiyası | 1299–1922 |
| Basarab sülaləsi | 1310–1627 |
| Dehli Sultanlığı (Tuğluqoğulları sülaləsi) | 1321–1398 |
| Şərqi Çağatay xanlığı (Moğolustan) | 1347–1570 |
| Teymurilər dövləti | 1370–1507 |
| Benqal sultanlığı | 1352–1576 |
 | Ağqoyunlular dövləti | 1378–1508 |
| Qaraqoyunlular dövləti | 1380–1469 |
| Noqay Ordası | 1398–1642 |
| Şeybanilər dövləti | 1428–1468, 1500–1599 | |
| Kazan xanlığı | 1438–1552 |
| Krım xanlığı | 1441–1783 |
| Həştərxan xanlığı | 1446–1556 |
| Qasım xanlığı | 1452–1681 | |
| Sibir xanlığı | 1464–1598 |
 | Qazax xanlığı | 1465–1729 |
| Böyük Orda | 1466–1502 | |
| Adilşahlar dövləti | 1490–1686 | |
| Bucaq Ordası | XVII-XVIII əsrlər |
| Səfəvi imperiyası | 1501-1736 | |
| Daşkənd xanlığı | 1501–1627 | |
| Qütbşahlar dövləti | 1512–1687 |
| Yarkənd xanlığı | 1514–1680 |
| Xivə xanlığı | 1515–1920 |
| Böyük Moğol imperiyası | 1526–1858 |
| Buxara xanlığı | 1561–1785 |
| Kumul xanlığı | 1696–1930 |
|
| Tunis bəyliyi | 1705–1881 |
| Kokand xanlığı | 1709–1876 |
| Əfşar imperiyası | 1736–1802 |
| Heydərabad nizamlığı | 1724–1948 |
| Buxara əmirliyi | 1785–1920 |
 | Qacarlar | 1789–1925 |
| Bökey Ordası | 1801–1845 | |
| Yeddişəhər xanlığı | 1865–1877 |
II. Dövr Anadolu Bəylikləri
| Bayraq | Dövlət | Tarix |
| Çobanoğulları bəyliyi | 1227–1309 | |
| Bafra bəyliyi | 1243–1460 | |
| Qaramanoğulları bəyliyi | 1256–1483 |
| İnancoğulları bəyliyi | 1261–1368 | |
| Sahibataoğulları bəyliyi | 1275–1341 | |
| Pərvanəoğulları bəyliyi | 1277–1322 | |
| Məntəşəoğulları bəyliyi | 1280–1424 | |
| Əşrəfoğulları bəyliyi | 1284–1326 | |
| Candaroğulları bəyliyi | 1292–1462 |
| Alanya bəyliyi | 1293–1571 |
| Karəsioğulları bəyliyi | 1297–1360 |
| Osmanoğulları bəyliyi | 1299–1302 |
| Gərmiyanoğulları bəyliyi | 1300–1429 | |
| Həmidoğulları bəyliyi | 1301–1391 | |
| Hacıəmiroğulları bəyliyi | 1301–1427 | |
| Sarıxanoğulları bəyliyi | 1302–1410 |
| Aydınoğulları bəyliyi | 1308–1426 |
| Qubadoğulları bəyliyi | 1318–1419 | |
| Təkəoğulları bəyliyi | 1321–1423 |
| Ərətnaoğulları bəyliyi | 1335–1381 | |
| Dulqədiroğulları bəyliyi | 1339–1521 |
| Qutluşahlar bəyliyi | 1340–1393 | |
| Tacəddinoğulları bəyliyi | 1348–1428 | |
| Taşanoğulları bəyliyi | 1350–1430 | |
| Ramazanoğulları bəyliyi | 1352–1608 |
| Qazi Bürhanəddin bəyliyi | 1381–1399 | |
Azərbaycan Xanlıqları
| Bayraq | Dövlət | Tarix |
| Quba xanlığı | 1726–1806 | |
| Şəki xanlığı | 1743–1826 |
| Təbriz xanlığı | 1747–1799 | |
| Gilan xanlığı | 1747–1802 | |
| Gəncə xanlığı | 1747–1804 | |
| Qəzvin xanlığı | 1747–1804 | |
| Cavad xanlığı | 1747–1805 | |
| Bakı xanlığı | 1747–1806 |
| Dərbənd xanlığı | 1747–1806 | |
| Ərdəbil xanlığı | 1747–1808 | |
| Qaradağ xanlığı | 1747–1808 | |
| Xalxal xanlığı | 1747–1809 | |
| Zəncan xanlığı | 1747–1810 | |
| Xoy xanlığı | 1747–1813 | |
 | Şirvan xanlığı | 1747–1820 |
| Qarabağ xanlığı | 1747–1822 | |
| Sərab xanlığı | 1747–1822 | |
| Lənkəran xanlığı | 1747–1826 | |
| İrəvan xanlığı | 1747–1828 |
 | Naxçıvan xanlığı | 1747–1828 |
| Mərənd xanlığı | 1747–1828 | |
| Urmiya xanlığı | 1747–1869 | |
| Maku xanlığı | 1747–1922 | |
| Marağa xanlığı | 1747–1925 | |
Müstəqil və Muxtar Türk dövlətləri
| Müstəqil dövlətlər | Ərazi km²-lə | Əhali | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Siyahıyaalınma tarixi | Əhalinin sayı | Cari hesablamalar tarixi | Əhalinin sayı | ||
| Azərbaycan | 86 600 | 13–22 aprel, 2009-cu il | 8 922 447 | 1 yanvar, 2014-cü il | 9 477 100 |
| Türkiyə | 785 347 | 22 oktyabr, 2000-ci il | 803 927 67 803 927 | 31 dekabr, 2013-cü il | 667 864 76 667 864 |
| Qazaxıstan | 2 724 902 | 24–25 fevral, 2009-cu il | 009 597 16 009 597 | 1 yanvar, 2014-cü il | 165 239 17 165 239 |
| Özbəkistan | 448 900 | 12 yanvar, 1989-cu il | 810 077 19 810 077 | 1 yanvar, 2014-cü il | 492 800 30 492 800 |
| Türkmənistan | 491 210 | 10–21 yanvar, 1995-ci il | 4 437 570 | 1 iyul, 2013-cü il | 5 240 000 |
| Qırğızıstan | 199 951 | 24 mart-2 aprel, 2009-cu il | 5 362 793 | 1 yanvar, 2014-cü il | 5 776 570 |
| Toplam | 4 736 910 | 12.01.1989 – 13.04.2009 | 346 411 122 346 411 + | 01.07.2013 – 01.01.2014 | 819 573 144 819 573 + |
| De-fakto müstəqil dövlətlər | Ərazi km²-lə | Əhali | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Siyahıyaalınma tarixi | Əhalinin sayı | Cari hesablamalar tarixi | Əhalinin sayı | ||
| Şimali Kipr Türk Respublikası | 3 241.7 | 4 dekabr, 2011-ci il | 294 396 | 1 yanvar, 2014-cü il | 294 396 + |
| Dövlətlərin sübyektləri, muxtariyyətlər | Ərazi km²-lə | Əhali | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Siyahıyaalınma tarixi | Əhalinin sayı | Cari hesablamalar tarixi | Əhalinin sayı | ||
| Sincan-Uyğur Muxtar Rayonu | 1 664 897.17 | 1–10 noyabr, 2010-cu il | 815 815 21 815 815 | 31 dekabr, 2012-ci il | 327 800 22 327 800 |
| Başqırdıstan | 142 947 | 14–25 oktyabr, 2010-cu il | 4 072 292 | 1 yanvar, 2014-cü il | 4 069 698 |
| Tatarıstan | 67 847 | 14–25 oktyabr, 2010-cu il | 3 786 488 | 1 yanvar, 2014-cü il | 3 838 230 |
| İli-Qazax Muxtar dairəsi | 278 851.95 | 1–10 noyabr, 2010-cu il | 2 482 592 | 31 dekabr, 2012-ci il | 2 482 592 + |
| Krım Muxtar Respublikası | 26 081 | 5 dekabr, 2001-ci il | 2 024 056 | 1 yanvar, 2014-cü il | 1 958 504 |
| Qaraqalpaqıstan | 166 591 | 12–19 yanvar, 1989-cu il | 1 215 448 | 1 yanvar, 2014-cü il | 1 736 500 |
| Çuvaşıstan | 18 343 | 14–25 oktyabr, 2010-cu il | 1 251 619 | 1 yanvar, 2014-cü il | 1 239 984 |
| Saxa (Yakutiya) | 3 083 523 | 14–25 oktyabr, 2010-cu il | 958 528 | 1 yanvar, 2014-cü il | 954 803 |
| Kabarda-Balkariya | 12 470 | 14–25 oktyabr, 2010-cu il | 859 939 | 1 yanvar, 2014-cü il | 858 397 |
| Xakasiya | 61 569 | 14–25 oktyabr, 2010-cu il | 532 403 | 1 yanvar, 2014-cü il | 534 079 |
| Qızılsu-Qırğız Muxtar dairəsi | 72 468.08 | 1–10 noyabr, 2010-cu il | 525 570 | 31 dekabr, 2012-ci il | 525 570 + |
| Qaraçay-Çərkəz | 14 277 | 14–25 oktyabr, 2010-cu il | 477 859 | 1 yanvar, 2014-cü il | 469 837 |
| Naxçıvan Muxtar Respublikası | 5 502.75 | 13–22 aprel, 2009-cu il | 398 323 | 1 yanvar, 2014-cü il | 435 367 |
| Tuva | 168 604 | 14–25 oktyabr, 2010-cu il | 307 930 | 1 yanvar, 2014-cü il | 311 761 |
| Altay Respublikası | 92 903 | 14–25 oktyabr, 2010-cu il | 206 168 | 1 yanvar, 2014-cü il | 211 645 |
| Qaqauziya | 1 848.46 | 5–12 oktyabr, 2004-cü il | 155 646 | 1 yanvar, 2014 | 161 897 |
| Taymır Dolqan-Nenes rayonu | 879 900 | 14–25 oktyabr, 2010-cu il | 34 432 | 1 yanvar, 2014-cü il | 33 861 |
| Toplam | 6 409 020.2 | 12.01.1989 – 01.11.2010 | 096 946 38 096 946 | 31.12.2012 – 01.01.2014 | 266 177 39 266 177 + |
Qeydlər
- 16–21 mart, 2014-cü ildən faktiki olaraq Rusiya Federasiyasının tərkibindədir və "Kırım Respublikası" adlanır.
- Qeyd: İli-Qazax Muxtar Dairəsi və Qızılsu-Qırğız Muxtar Dairəsi ərazisi Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonu ərazisi tərkibində hesablanılmaqla.
- Qeyd: İli-Qazax Muxtar Dairəsi və Qızılsu-Qırğız Muxtar Dairəsi əhalisi Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonu əhalisi tərkibində hesablanılmaqla.
- Qeyd: İli-Qazax Muxtar Dairəsi və Qızılsu-Qırğız Muxtar Dairəsi əhalisi Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonu əhalisi tərkibində hesablanılmaqla.
vikipedia, viki, ensiklopediya, kitab, məqalə, oxumaq, pulsuz yüklə, Türk dövlətləri haqqında məlumat. Türk dövlətləri nədir? Türk dövlətləri nə deməkdir?