Azərbaycan əhalisi — Bu məqalə Azərbaycan Respublikası əhalisinin demoqrafik xüsusiyyətləri haqqındadır.

İl	1897	1908	1911	1917	1920	1923	1924	1930	1940	1941	1942	1943	1944	1945	1946	1947	1948	1949	1950	1960	1970	1980	1990	2000	2009
Şəhər Əhalisi	305.1	-	-	560.2	405.8	486.0	-	750.9	1212.0	1239.8	1195.5	1138.1	1105.8	1118.5	1159.9	1163.1	1110.1	1149.1	1252.3	1835.2	2564.6	3247.5	3847.3	4116.4	4818.7
Kənd Əhalisi	1501.6	-	-	1793.5	1546.4	1377.0	-	1818.6	2062.0	2092.0	1961.6	1780.0	1670.9	1587.1	1574.6	1577.4	1589.2	1583.5	1606.6	1980.5	2552.5	2866.8	3284.6	3916.4	4078.6
Ümumi Əhali	1806.7	2014.3	2056.5	2353.7	1952.2	1863.0	2128.7	2569.5	3274.0	3331.8	3157.1	2918.1	2776.7	2705.6	2734.5	2740.5	2699.3	2732.6	2858.9	3815.7	5117.1	6114.3	7131.9	8032.8	8896.9

Cədvəllə əlaqədar qeydlər

• - 1897,1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 1999-cu illərin məlumatları əhalinin siyahıyaalınmaları üzrə, 1913, 1917, 1920-cı illərin məlumatları ilin axırına, qalan illərin məlumatları isə ilin əvvəlinə göstərilmişdir;- 2000–2009-cu illər üzrə məlumatlar ölkədə 2009-cu ilin aprel ayında keçirilmiş əhalinin siyahıyaalınmasının ilkin nəticələri əsasında dəqiqləşdirilmişdir.
• Dövri hadisələrin əhali sayısına olan təsirini görmək üçün 1950-ci ilə qədər olan müddət onilliklərə görə verilməmişdir.

2010–2014 r.t.

Rəsmi təxminlərə əsasən Azərbaycan Respublikası əhalisinin sayı
Rəsmi təxmin tarixi	Əhalinin sayı
1 yanvar, 2010-cu il	8 997 600
1 aprel, 2010-cu il	9 022 000
1 yanvar, 2011-ci il	9 111 100
1 iyul, 2011-ci il	9 165 000
1 oktyabr, 2011-ci il	9 201 100
1 yanvar, 2012-ci il	9 235 100
1 aprel, 2012-ci il	9 264 200
1 iyul, 2012-ci il	9 294 400
1 oktyabr, 2012-ci il	9 327 000
1 yanvar, 2013-cü il	9 356 500
1 aprel, 2013-cü il	9 383 700
1 iyul, 2013-cü il	9 411 800
1 yanvar, 2019-cü il	1 000 000
1 mart, 2014-cü il	9 494 600
1 aprel, 2014-cü il	9 500 700
1 may, 2014-cü il	9 511 100
1 sentyabr, 2014-cü il	9 552 500

MKİ-nin 2014-cü ilə olan təxminlərinə əsasən Azərbaycan Republikası əhalisinin sayına görə dünyada 240 ölkə arasında 92-ci yerdə dayanmaqdadır.

Cinsi tərkibi

1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən Azərbaycan Respublikasının de-fakto əhalisi 9.235.085 nəfərdir. Onlardan 4.583.484 nəfərini kişilər, 4.651.601 nəfərini isə qadınlar təşkil edir.

13–22 aprel 2009-cu il sa.

Etnik qrup	Sayı	Ö.m.d.a.d.s.	Ö.m.d.s.d.	Az.d.s.d.	Ru.d.s.d.	İng.d.s.d.
cəmi	8 922 447	98.40 %	98.80 %	98.60 %	7.60 %	0.80 %
Azərbaycanlı	8 172 809	99.70 %	99.90 %	99.90 %	6.70 %	0.80 %
ləzgi	180 300	90.10 %	91.70 %	96.30 %	23.70 %	0.70 %
erməni	120 306	99.90 %	99.90 %	0.20 %	0.10 %	0.00 %
rus	119 307	98.90 %	99.20 %	42.90 %	99.20 %	0.90 %
Talış	110 934	42.50 %	53.00 %	99.80 %	5.90 %	0.20 %
avar	49 838	93.30 %	94.10 %	99.40 %	18.10 %	0.20 %
Türkiyə türkü	37 975	83.70 %	85.50 %	99.70 %	11.00 %	0.60 %
tatar	25 911	93.20 %	93.60 %	22.70 %	12.10 %	0.50 %
tat	25 218	75.40 %	76.50 %	99.80 %	9.00 %	0.20 %
ukraynalı	21 509	97.60 %	97.70 %	5.60 %	3.70 %	0.10 %
saxur	12 289	95.30 %	96.20 %	99.20 %	9.90 %	0.20 %
gürcü	9 912	97.80 %	98.00 %	79.50 %	21.40 %	0.50 %
yəhudi	9 084	93.50 %	94.10 %	45.60 %	19.30 %	0.60 %
kürd	6 065	36.10 %	51.90 %	99.90 %	6.40 %	0.10 %
qrız	4 400	28.50 %	28.90 %	100.00 %	8.50 %	0.30 %
udin	3 821	99.30 %	99.30 %	99.60 %	60.90 %	0.60 %
xınalıq	2 233	97.40 %	97.50 %	99.90 %	0.90 %	0.10 %
digər	9 500	80.50 %	82.90 %	62.40 %	20.00 %	4.30 %

Danışanların ana dillərinə görə Azərbaycan əhalisi, 2009 sa.

Dil	Kişilər	Qadınlar	Hər iki cins
toplam	4 414 398	4 508 049	8 922 447
azərbaycanca	4 101 575	4 151 621	8 253 196
rusca	45 538	76 911	122 449
ermənicə	57 912	62 325	120 237
talışca	54 154	56 780	110 934
avarca	23 107	23 503	46 610
türkcə	16 465	15 599	32 064
tatarca	10 614	13 532	24 146
tatca	11 485	11 318	22 803
ukraynaca	9 456	11 532	20 988
saxurca	5 915	5 819	11 734
gürcücə	4 978	5 378	10 356
yəhudicə	4 046	4 447	8 493
udincə	1 839	1 956	3 795
digər	87 314	89 573	176 887

Rayonlar və rayonlara daxil olmayan respublika tabeli şəhərlər üzrə əhali, 13–22 aprel 2009-cu il sa.

No	Rayon/Şəhər ə.d.	Ərazisi (km²)	Ümumi əhali	Şəhər əhalisi	Kənd əhalisi
1.	Bakı şəhər ə/d	2 130	2 045 815	2 045 815	…
2.	Gəncə şəhər ə/d	110	313 249	313 249	…
3.	Sumqayıt şəhər ə/d	83	309 446	309 446	…
4.	Mingəçevir şəhər ə/d	130	96 304	96 304	…
5.	Naxçıvan şəhər ə/d	191,82	82 552	82 552*	…
6.	Şirvan şəhər ə/d	72,7	77 060	77 060	…
7.	Xankəndi şəhər ə/d	8	55 053	55 053	…
8.	Naftalan şəhər ə/d	3,57263	8 869	7 697	1 172
1.	Abşeron rayonu	1 361,4	189 794	157 410	32 384
2.	Ağcabədi rayonu	1 756	121 707	46 624	75 083
3.	Ağdam rayonu	1 154	175 577.	39 707	135 870
4.	Ağdaş rayonu	1 048	98 599	32 804	65 795
5.	Ağstafa rayonu	1 503,7	80 222	20 147	60 075
6.	Ağsu rayonu	1 020,1	70 536	19 710	50 826
7.	Astara rayonu	616,4	96 230	22 112	74 118
8.	Babək rayonu	749,81	62 886	*	**
9.	Balakən rayonu	924	89 827	10 316	79 511
10.	Bərdə rayonu	957	141 646	37 807	103 839
11.	Beyləqan rayonu	1 131,13	86 192	36 340	49 852
12.	Biləsuvar rayonu	1 397	20 119	87 508	67 389
13.	Cəbrayıl rayonu	1 049,8	70 585	11 376	59 209
14.	Cəlilabad rayonu	1 441,4	192 320	55 910	136 410
15.	Culfa rayonu	1012,75	41 195	*	**
16.	Daşkəsən rayonu	1 046,9	32 694	14 213	18 481
17.	Füzuli rayonu	1 386	115 495	27 601	87 894
18.	Gədəbəy rayonu	1 290	93 719	10 146	83 573
19.	Goranboy rayonu	1 760	94 244	20 160	74 084
20.	Göyçay rayonu	736	109 018	35 746	73 272
21.	Göygöl rayonu	1 030	57 191	23 241	33 950
22.	Hacıqabul rayonu	1 641,1	65 837	33 890	31 947
23.	Xaçmaz rayonu	1 046	159 245	62 622	96 623
24.	Xızı rayonu	1 853	14 731	7 471	7 260
25.	Xocalı rayonu	928	26 047	7 711	18 336
26.	Xocavənd rayonu	1 458	41 599	9 437	32 162
27.	İmişli rayonu	1 821	114 183	36 613	77 570
28.	İsmayıllı rayonu	2 064	79 330	17 321	62 009
29.	Kəlbəcər rayonu	3 036	80 769	10 947	69 822
30.	Kəngərli rayonu	711,86	27 597	*	**
31.	Kürdəmir rayonu	1 631,51	103 860	21 037	82 823
32.	Qax rayonu	1 493,8	53 259	12 328	40 931
33.	Qazax rayonu	699	89 377	20 793	68 584
34.	Qəbələ rayonu	1 548,6	93 652	32 064	61 588
35.	Qobustan rayonu	1 369,4	40 112	8 086	32 026
36.	Quba rayonu	2 574	152 452	37 952	114 500
37.	Qubadlı rayonu	802	35 630	8 046	27 584
38.	Qusar rayonu	1 542	87 857	18 520	69 337
39.	Laçın rayonu	1 835	69 087	11 690	57 397
40.	Lerik rayonu	1 083,6	74 522	7 301	67 221
41.	Lənkəran rayonu	1 539,4	205 726	82 807	122 919
42.	Masallı rayonu	721	197 147	30 969	166 178
43.	Neftçala rayonu	1 451,7	79 525	37 849	41 676
44.	Oğuz rayonu	1 220	40 284	6 891	33 393
45.	Ordubad rayonu	994,88	45 049	*	**
46.	Saatlı rayonu	1 180,5	92 572	17 442	75 130
47.	Sabirabad rayonu	1 469,35	151 713	28 281	123 432
48.	Salyan rayonu	1 792	121 871	40 830	81 041
49.	Samux rayonu	1 455	53 708	20 358	33 350
50.	Siyəzən rayonu	703,4	37 654	24 703	12 951
51.	Sədərək rayonu	153,49	14 016	*	**
52.	Şabran rayonu	1 088,2	51 533	22 308	29 225
53.	Şahbuz rayonu	838,04	22 746	*	**
54.	Şamaxı rayonu	1 610	91 605	43 307	48 298
55.	Şəki rayonu	2 432,8	170 733	65 285	105 448
56.	Şəmkir rayonu	1 656,8	191 428	66 667	124 761
57.	Şərur rayonu	847,35	102 282	*	**
58.	Şuşa rayonu	289	28 560	21 185	7 375
59.	Tərtər rayonu	957	97 270	29 786	67 484
60.	Tovuz rayonu	1 903	157 875	26 968	130 907
61.	Ucar rayonu	853	78 135	16 826	61 309
62.	Yardımlı rayonu	667,2	58 073	6 603	51 470
63.	Yevlax rayonu	1 540	117 803	64 841	52 962
64.	Zaqatala rayonu	1 348	118 228	31 038	87 190
65.	Zəngilan rayonu	707	39 362	17 673	21 689
66.	Zərdab rayonu	855,6	52 870	11 076	41 794
No	Toplam	86 512,0626	8 922 447	4 739 123	4 183 324

*Qeyd: 2009-cu ildə aparılmış siyahıyaalınmaya əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikasının ümumi əhalisinin (398,323 nəfər) 115488* nəfəri şəhər əhalisi, 282835** nəfəri isə kənd əhalisi olmuşdur 2018-12-25 at the Wayback Machine.

Azərbaycan Respublikası əhalisinin 15 və yuxarı yaşda olan qisminin təhsil səviyyəsi (min nəfərlə)

İl	Ölkə əhalisi	Ali təhsilli	Orta ixtisas təhsilli	Tam orta təhsilli	Ümumi orta təhsilli	Ali və orta, cəmi
1979 sa.	6026,5	301	374	1277	1046	2998
1989 sa.	7021,2	495	683	2061	905	4144
1999 sa.	7953,4	574	681	3048	819	5122
2009 sa.	8922,4	831	577	4262	906	6576
2010 r.t.	8997,6	857	592	4361	920	6730
2011 r.t.	9111,1	878	602	4445	927	6852
2012 r.t.	9235,1	897	609	4514	933	6953

Əhalinin beynəlxalq miqrasiyası

Azərbaycan Respublikası əhalisinin beynəlxalq miqrasiyası (min nəfərlə)

İllər	Ölkəyə daimi yaşamaq üçün gələnlər	Ölkədən daimi yaşamaq üçün gedənlər	Miqrasiya artımı (azalması)
1990	84,3	137,9	-53,6
1991	66,3	106,4	-40,1
1992	35,7	49,9	-14,2
1993	16,3	28,5	-12,2
1994	8,6	19,6	-11,0
1995	6,2	16,0	-9,8
1996	5,8	13,2	-7,4
1997	7,5	15,7	-8,2
1998	5,4	10,5	-5,1
1999	4,8	9,1	-4,3
2000	4,4	9,9	-5,5
2001	2,6	7,3	-4,7
2002	1,2	4,3	-3,1
2003	2,5	3,8	-1,3
2004	2,4	2,8	-0,4
2005	2,0	2,9	-0,9
2006	2,2	2,6	-0,4
2007	2,0	3,1	-1,1
2008	3,6	2,5	1,1
2009	2,3	1,4	0,9
2010	2,2	0,8	1,4
2011	2,2	0,5	1,7

• Qeyd: Ölkəyə daimi yaşamaq üçün gələnlər — immiqrant, Ölkədən daimi yaşamaq üçün gedənlər — emmiqrant hesab edilirlər.

Daimi yaşamaq üçün Azərbaycana gələn və gedənlərin ölkələr üzrə bölgüsü

Ölkəyə daimi yaşamaq üçün gələnlər

Ölkələr	1995	2000	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011
Cəmi	6 222	4 361	2 013	2 232	1 954	3 597	2 292	2 228	2 181

Ölkədən daimi yaşamaq üçün gedənlər

Ölkələr	1995	2000	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011
Cəmi	16 033	9 947	2 906	2 644	3 083	2 530	1 373	799	484

Azərbaycanda miqrantlar

İmmiqrasiya	1990	1995 / 1990–1995	2000 / 1995–2000	2005 / 2000–2005	2010 / 2005–2010
Ümumi (min nəfər)	361	525	348	255	264
Kişilər (min nəfər)	158	228	150	109	113
Qadınlar (min nəfər)	203	296	198	145	151
Qadın immiqrantların faizi	56. 2	56. 5	56. 9	57. 0	57. 1
Ümumi immiqrantların faizi	0. 2	0. 3	0. 2	0. 1	0. 1
Ümumi əhali daxilində immiqrantların faizi	5.0	6.7	4.3	3. 0	3. 0
İllik dəyişiklik, faizlə	-	7. 5	−8. 2	−6. 2	0. 7
İllik dəyişiklik, faizlə (qaçqınlar istisna olmaqla)	-	−4. 2	−4. 2	1. 0	1. 0
Xalis immiqrasiya (min nəfər)	-	174	−163	−84	16

• 2011-ci ilin iyul ayında Dövlət Miqrasiya Xidmətinin rəisi Arzu Rəhimovun və ombudsman Elmira Süleymanovanın bildirdiyinə görə Azərbaycan Respublikasında təxminən 450 min nəfər miqrant vardır. Dövlət Miqrasiya Xidmətinin (DMX) sədri Arzu Rəhimovun sözlərinə əsasən: Azərbaycan Dövlət Miqrasiya Xidmətinə müvəqqəti və daimi qeydiyyatla bağlı daha çox müraciət edənlər Türkiyə vətəndaşlarıdır. Lakin ölkədə olan qeyri-leqal miqrantların arasında Türkiyə vətəndaşlarının sayı daha çoxdur. Azərbaycanda yaşayan 450 min miqrantın 80%-i Türkiyə, Rusiya, Gürcüstan və İran vətəndaşlarıdır.
• Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin rəisi vəzifəsini icra edən Rauf Tağıyevin verdiyi məlumata əsasən 1 iyul 2011-ci il tarixinə Azərbaycanda "əməkçi miqrant" statusu ilə işləyənlərin sayı 9 min 160 nəfər olmuşdur.

• Qaçqınlar: Ermənistan SSR-dan qovulmuş Azərbaycan türkləri və Özbəkistan SSR-dan qovulmuş Axısqa türkləridir.

• Azərbaycan türklərinin Ermənistan SSR-dan deportasiyası, 1987–1991-ci illər:

• 1987-ci ilin noyabr ayında etnik azərbaycanlıların deportasiyasının başlanılmasınadək azərbaycanlı əhali 194 kənddə, az sayda İrəvan şəhərində və digər şəhər və qəsəbələrdə yaşayırdılar. 194 kənddən 171-i monoetnik azərbaycanlı kəndi, 14-ü əksəriyyəti azərbaycanlı olan və 9-unda isə azərbaycanlıların yarıdan az olduğu kəndlər olmuşdur. 185 azərbaycanlı kəndi Ermənistan SSR-nın 37 rayonundan 22-sində yerləşirdi. Bu 22 rayondan 16-sında isə etnik azərbaycanlı əhali ya əksəriyyəti təşkil edir, ya da önəmli sayda kompakt şəkildə yaşayırdı. 1989-cu il siyahıyaalınması zamanı Ermənistan SSR-da 37 inzibati rayon, 27 şəhər və 31 şəhər tipli qəsəbə vardı. Bəzi qeyri-rəsmi hesablamalara əsasən 1988-ci ildə Ermənistanda 500 mindən artıq etnik azərbaycanlı yaşamışdır.

• Etnik azərbaycanlılar yaşayan rayonlarda əhalinin sayı (1979), bu rayonlarda azərbaycanlıların sayı (1979), monoetnik azərbaycanlı kəndləri (1988):

• Deportasiyanın başlanması: 1987-ci ilin noyabr ayının 2-ci və 3-cü ongünlüyündə öncə Qafan rayonundan bir neçə gün sonra isə Meğri rayonundan etnik azərbaycanlıların sıxışdırılaraq qovulmağa başlanması ilə Ermənistandan türklərin çıxarılmasının sonuncu mərhələsi başlandı.
• 25 yanvar, 18 fevral və 23 fevral 1988-ci il tarixlərində Azərbaycan SSR ərazisinə Ermənistan SSR ərazisindən qovularaq keçmiş qaçqınların ümumi sayı 4 min nəfəri keçdi. Azərbaycan hökuməti onları Sumqayıtda, Fatmayıda və Sarayda yerləşdirdi.
• 1986-cı ilə olan məlumata əsasən Qafan rayonunda yerləşən 51 kənddən 21-i azərbaycanlı kəndi idi. 1988-ci ilin yanvar ayının sonuna Qafan rayonunda bir nəfər belə azərbaycanlı qalmamışdı.
• 20 fevral 1988-c ildə Qarabağ münaqişəsinin başlanması və 26–28 fevral 1988-ci ildə Sumqayıt hadisələrinin başverməsi ilə köçün sürəti daha da artaraq kütləvi xarakter aldı.
• 1988-ci ilin iyul ayının ortalarında 4 min ailədən ibarət təxminən 20 min nəfər etnik azərbaycanlı Ermənistandan Azərbaycan SSR-na keçdi.
• 13 noyabr 1988-ci il tarixində erməni silahlı dəstələri Ermənistanda SSR-nın Spitak rayonunda rayon rəhbərliyinin bilavasitə iştirakı ilə azərbaycanlı əhalinin evlərinə basqınlar edərək 40-dan çox azərbaycanlını xüsusi vəhşiliklə qətlə yetirib, yüzlərlə ailəni ev-eşiyindən çölə ataraq rayonu tərk etməyə məcbur etmişdir.
• 2 dekabr 1988-ci il tarixinə Ermənistan SSR ərazisindən qovularaq Azərbaycan SSR ərazisinə keçmiş qaçqınların ümumi sayı 78 min nəfəri keçdi.
• 1988-сi ilin dekabr ayı ərzində daha 100 min nəfər azərbaycanlı Ermənistanı tərk edərək Azərbaycan ərazisinə keçdi.
• Ermənistan Respublikası Milli Statistika Xidmətinin (erm. Հայաստանի Հանրապետության Ազգային վիճակագրության ծառայություն) verdiyi məlumata əsasən: 1989-cu ildə reallaşdırılan Ümumsovet əhali siyahıyaalınması çərçivəsində 12 yanvar 1989-cu il tarixindən başlayaraq bir neçə gün ərzində Ermənistan SSR-nın əhalisi siyahıya alınmışdır. Siyahıyaalınmanın yekunlarına əsasən Ermənistanın de-yuri əhalisi 3,304,776 nəfər, de-fakto əhalisi isə 3,287,677 nəfər olmuşdur. Ancaq siyahıyaalınmanın ən böyük qüsuru onun başlanması tarixinədək ölkədən təəcili şəkildə çıxardılmış 160,000-dən artıq insan haqqında heç bir məlumatı ehtiva etməməsidir:

"The last census of the Soviet Union took place in January 1989, a month later after the disastrous earthquake in northern Armenia,and within an environment of political and economic unstablity caused by enormous population movements due to the conflict in Gharabagh, as well. For example, as a result of the earthquake, more than 160,000 people were evacuated outside Armenia via official channels, though others left of their own volition, so that an exact estimate of the number of displaced individuals due to the earthquake was impossible to ascertain. In addition, due to the conflict in Karabagh, ethnic Armenians were returning to Armenia from Azerbaijan, and ethnic Azerbaijanis resident in Armenia were returning to Azerbaijan. All of these factors negatively influenced the results of the census such that they did not reflect the real picture of Armenia. Though the census results were published in May 1990, they very quickly lost their relevance due to the problems outlined above. Nevertheless,

as of January 12, 1989, the de facto population was 3,287,677, and the de jure population was 3,304,776."

• Bu səbəbdən 1989-cu il siyahıyaalınması aktuallığını itirmişdir. Bütün çatışmamazlıqları ilə birlikdə 1989-cu il siyahıyaalınması de-yuri əhalinin 84,860 nəfərinin azərbaycanlı olduğunu ortaya çıxarmışdır. Ancaq siyahıyaalınmanın keçirildiyi tarixdə Ermənistanın rəsmi və faktiki etnik azərbaycanlı əhalisinin sayı arasında böyük fərq qeydə alınmışdı. Beləki siyahıyaalınma yekunları Ermənistan SSR-inin 3 milyon 287 min 700 nəfərlik de-fakto əhalisinin yalnız 7 min 900 nəfərinin etnik azərbaycanlı olduğunu ortaya çıxarmışdı.
• 1 fevral 1990-cı il tarixinə Azərbaycan Statistika Komitəsi Ermənistan SSR ərazisindən qovularaq Azərbaycan SSR ərazisinə keçmiş 186 mini etnik azərbaycanlı, 18 mini etnik kürd (müsəlman olanlar), 3 min 500 nəfəri isə rus (əsasən sektantlar və az sayda müsəlman əhali ilə qohumluq əlaqələri olanlar) olamqla cəmi 207 min 500 nəfər Ermənistan qaçqınını və sayı təxminən 48 min nəfər olan Özbəkistandan qovulmuş Axısqa türkünü rəsmən qeydə almışdır. Bir qədər sonra təxminən 3 mini rus 7 mini isə kürd olmaqla cəmi 10 min nəfər Ermənistan qaçqını və bir neçə min Özbəkistan qaçqını olan Axısqa türkü Rusiya FR-na köçərək əsasən Stavropol və Krasnodar diyarlarında məskunlaşdı.
• 11 iyul 1991-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonu ilə sərhəddə yerləşən və Ermənistanda qalan son azərbaycanlı kəndi olan Meğri rayonunun Nüvədi kəndinə Ermənistan hüquq-mühafizə orqanlarının silahlı basqınları başladı, şiddətli basqınlara tab gətirməyən əhali avqustun 8-də kəndi tamamiylə tərk etdi və beləliklə Türklərin tarixi etnik Azərbaycanın şimal-qərbini əhatə edən hazırkı Ermənistan torpaqlarından sonuncu deportasiyası yekunlaşdı.

• Axısqa türklərinin ikinci deportasiyası, Özbəkistan SSR-da "Fərqanə hadisələri 1988–1990-cı illər":

1989-cu il Ümumsovet əhali siyahıyaalınmasına əsasən bütün SSRİ ərazisində 207,512 nəfər Axısqa türkü qeydə alınmışdı. Onlardan 106,302 nəfəri Özbəkistan SSR-da məskunlaşmışdı. 106,3 min nəfər Axısqa türkünün 43,2 min nəfəri Daşkənd vilayətində, 18,5 min nəfəri Səmərqənd vilayətində, 18,7 min nəfəri Sırdərya vilayətində, 13,6 min nəfəri Fərqanə vilayətində, 5 min nəfəri Əndican vilayətində, 3 min nəfəri Nəmənqan vilayətində, 1,5 min nəfəri Buxara vilayətində, 2,8 min nəfəri isə Özbəkistan SSR-nın digər ərazilərində yaşayırdı. 1989-cu il siyahıyaalınmasına əsasən o zaman 7,1 min kvadrat kilometr ərazisi olan Fərqanə vilayətində 2142 min əhali yaşayırdı və onun əksəriyyəti özbəklərdən ibarət idi. Vilayət əhalisinin 1735 min nəfərini özbəklər, 123,8 min nəfərini ruslar, 114,5 min nəfərini taciklər, 43,6 min nəfərini qırğızlar, 32,7 min nəfərini tatarlar, 22,8 min nəfərini krım tatarları, 13,6 min nəfərini axısqa türkləri təşkil edirdilər.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı

İl	Qaçqınlar	Geri dönmüş qaçqınlar	Siyasi sığınacaq alanlar	Məcburi köçkünlər	V.o.	BMT-ın QüAK m.a.o.d.	Cəmi
1993	228 840	…	…	778 000	…		…
1994	231 635	29 000	…	663 102	…		…
1995	233 682	39 000	…	622 101	…		…
1996	233 692	11	145	549 030	…		…
1997	233 715	…	218	551 077	…		785 010
1998	221 635	…	293	576 321	…		798 249
1999	221 643*	38	348	569 550	…		791 579
2000	287	27	3 376	572 451	…	51 649	627 790
2001	367	17	6 551	572 955	…	7 427	587 317
2002	458	…	8 116	577 179	…	2 461	588 214
2003	326	…	8 805	575 609	…	430	585 170
2004	8 606	…	1 231	578 545	30 000	430	618 812
2005	3 004	1	115	578 545	2 300	327	584 292

• Qeyd: V.o.-Vətəndaşlığı olmayanlar./BMT-ın QüAK m.a.o.d.-Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının mandatı altında olan digərləri./*188.427 nəfər etnik Ermənistan azərbaycanlıları və 33.216 nəfər Axısqa türkləri olmaqla cəmi 221.643 nəfər qaçqın qeydə alınmışdır. Bax: UNHCR Global Report 1999 — Azerbaijan.
• Azərbaycan Respublikasının Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin yayınladığı Azərbaycan Respublikası dövlətinin rəsmi məlumatalarına əsasən (1 yanvar 2012-ci il tarixinə):

• Məcburi köçkünlərin sayı: 599,417 nəfər
• Həmsərhəd yaşayış məntəqələrindən öz daimi yaşayış yerini tərk etmiş əhalinin sayı: 128,199 nəfər
• Qaçqınların sayı: 301767 nəfər (Ermənistandan-250 min nəfər, Orta Asiyadan-50 min nəfər, "qaçqın" statusu almaq niyyətində olanlar-1767 nəfər)

1999-cu ildə aparılmış siyahıyaalınma zamanı ölkədə siyahıya alınan insanlardan hansı ölkə vətəndaşları olduqları soruşulmuşdur. Eyni sual 2009-cu ildə həyata keçirilmış əhalinin siyahıyaalınmasında da əhaliyə yönəldilmişdir.

2009-cu il əhali siyahıyaalınmasına əsasən Azərbaycanın qeydə alınmış 8.922.447 nəfər de-yuri əhalisinin 8.907.625 nəfərini Azərbaycan Respublikası vətəndaşları, 14.822 nəfərini isə əcnəbilər təşkil etmişdir.

13–22 aprel 2009-cu il əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən de-yuri Azərbaycan əhalisi içərisində qeydə alınmış de-fakto əcnəbi vətəndaşlar

Ölkə	Hər iki cinsdən toplam sayı
Bütün əcnəbilər	14 822
Gürcüstan	4 088
Rusiya	3 417
Türkiyə	1 484
İran	518
Özbəkistan	420
Ukrayna	252
Qazaxıstan	138
Türkmənistan	117
Əfqanıstan	113
Digər ölkələrdən	690
Vətəndaşlığı olmayanlar	3 585

• Tanınmış azərbaycanlılar
• Azərbaycanın dövlət-icma və icmalararası münasibətləri