Tat xalqı və ya Zaqafqaziya farsları (həmçinin: Tat, Parsi, Dağlı, Lohijon) hazırda Azərbaycan və Rusiya (əsasən Cənubi Dağıstan) ərazisində yaşayan İran xalqıd

Tatlar
	Qubanın Adur kəndindən olan bir qrup tat, 1880.
Ümumi sayı
	30.000
Yaşadığı ərazilər
Dili
	Tat dili
Dini
	İslam
Qohum xalqlar
	farslar, osetinlər, talışlar, kürdlər, taciklər və digər irandilli xalqlar

Tat xalqı və ya Zaqafqaziya farsları (həmçinin: Tat, Parsi, Dağlı, Lohijon) hazırda Azərbaycan və Rusiya (əsasən Cənubi Dağıstan) ərazisində yaşayan İran xalqıdır. Tatlar Qafqazdakı İran mənşəli yerli xalqların bir hissəsidir..

Tarixi

Tarixi məlumata görə bu qədim xalq təqribən 2000 il bundan qabaq Sasanilər İmperiyası hakimiyyəti zamanı şimaldan gələn türklərin qarşısını almaq məqsədilə Cənubi Qafqaz ərazisinə köçürülmüşdür. Qədim ari tayfalarından olan tatlar ərəb işğalından sonra islam dinini qəbul etmişlər.

1810-cu ildə Bakı və Abşeronun ətraf kəndlərinin komendantı general İvan İvanoviç Repin Bakı haqqında yığdığı məlumatlarda qeyd olunurdu ki, şəhərin özündə və müvafiq olaraq Bakı xanlığına aid olmuş ərazilərdə 2235 nəfər yaşayırdı. Azsaylı rus, erməni, yəhudilər(81 nəfər) istisna olmaqla əhalinin böyük əksəriyyəti - 2155 nəfər şiə tatlar təşkil edirdi.

Dil

İran dillərindən biri olan Tat dilində danışırlar.

Din

Tatların əksəriyyəti İslam dininə etiqad edir. Tatların bir qismi isə yəhudidir.

Məskunlaşma

Tatlar əsasən Bakıda, Quba, Şabran, Siyəzən, Xaçmaz, Şamaxı, Ağsu, İsmayıllı, Gəncə, Şəmkir, Xızı, Gədəbəy və Dərbənd rayonlarında tarixən sıx olaraq məskunlaşıblar. Hal-hazırda, Azərbaycan Respublikasından kənarda — Rusiya Federasiyasında, Qazaxıstanda, Qırğızıstanda, Gürcüstanda da müsəlman tatlar yaşayır.

Statistika

**1999-cu və 2009 il s.a. əsasən Tatlar**
Yaşayış məntəqəsi	1999 sa.	2009 sa.
Bütün ölkə üzrə	10 922	25 218
Quba rayonu	1 088	13 880
Xaçmaz rayonu	8 853	9 108
Abşeron rayonu	6300	7660
Şabran rayonu	5	1 700
Sumqayıt	…	670
Hacıqabul rayonu	…	610
Şamaxı rayonu	…	598
Xızı rayonu	…	473
İsmayıllı rayonu	…
Siyəzən rayonu	42	…
digər	934	317

Mədəniyyət

Qədim tarixə sahib tatlar Quba-Qafqaz xalçaçılığının inkişafında böyük rol oynamışlar.

Tanınmış şəxsiyyətlər

Bəybala Abbasov (1923–2012) — tibb sahəsində əməkdar elm xadimi.
Cahangir Cahangirov (1921–1992) — bəstəkar, Azərbaycan SSR xalq artisti.
Əkrəm Cəfər (1905–1991) — yazıçı.
Əli Bayramov (1889–1920) — inqilabçı.
İlhüseyn Hüseynov (1925–2006) — SSR Azərbaycan DTK-nın sədri.
Qəmərşah Cavadov (1938–2005) — tarixçi etnoqraf, tarix elmləri doktoru.
Qiyasəddin Qeybullayev (1934–2002) — tarixçi etnoqraf, filologiya elmləri doktoru, Azərbaycan tarixi haqqında revizionist nəzəriyyələr müəllifi.
Manaf Süleymanov (1912–2001) — yazıçı.
Şövkət Səlimova (1920–1999) — gəmi kapitanı.
Vahid Əhmədov — ictimai-siyasi xadim.
Zərnigar Ağakişiyeva (1945–2018) — aktrisa, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti.

Həmçinin bax

Xorasan tatları
Farslar
Tatabad məhəlləsi
Azərbaycan Respublikasının əhalisi