İsmayıl Qəhrəman oğlu Şıxlı (22 mart 1919, İkinci Şıxlı, Qazax qəzası – 26 iyul 1995, Bakı) — Azərbaycanlı nasir, ədəbiyyatşünas, publisist, yazıçı, pedaqoq, ss

İsmayıl Şıxlı 1919-cu il martın 22-də Qazax qəzasının İkinci Şıxlı kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 1928-ci ildə Qazax qəzasının Kosalar kənd orta məktəbinə daxil olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1934–1936-cı illərdə Qazax Pedaqoji Texnikumunda oxumuşdur. Texnikumda təhsil alarkən 1935-ci ildə Lenin komsomolu sıralarına daxil olmuşdur. Qazax Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra 1936–1937-ci illərdə Kosalar kənd orta məktəbində müəllimlik etmişdir. Daha sonra 1937-ci ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun dil və ədəbiyyat fakültəsində oxumuş və 1941-ci ildə ali təhsilini bitirmişdir.

İkinci dünya müharibəsi dövründə sovet ordusu tərkibində ön cəbhələrdə (Şimali Qafqaz, Krım, III Belarusiya cəbhəsi və Şərqi Prussiya istiqamətində döyüşən orduda sıravi əsgər) olmuşdur. Tərxis edildikdən sonra altı ay Kosalar kənd məktəbində tədris hissə müdiri işləmişdir (1946). Azərbaycan Pedaqoji İnstitunun filologiya fakültəsində aspirant (1946–1949), müəllim, baş müəllim olmuş, xarici ölkələr ədəbiyyatı kafedrasının müdiri, bir müddət Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının katibi (1965–1968) kimi çalışmışdır. "Azərbaycan" jurnalında baş redaktor (1976–1978), Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının birinci katibi (1981–1987), SSRİ Yazıçılar İttifaqının katibi (1981–1987) olmuşdur. 1986-cı ildə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının sədri seçilmişdir. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Ağsaqqallar Şurasının sədri seçilmişdir (1991).

Ədəbi yaradıcılığı

İlk mətbuat əsəri "Quşlar" şeiri 1938-ci ildə "Ədəbiyyat" qəzetində dərc olunmuşdur. Ədəbi yaradıcılığa 1947-ci ildə "İnqilab və mədəniyyət" jurnalında çap etdirdiyi "Həkimin nağılı" hekayəsi ilə başlamışdır. Bundan sonra dövri mətbuatda müntəzəm çıxış etmişdir. Əsərləri keçmiş SSRİ və xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunmuşdur.

İctimai-siyasi fəaliyyəti

İctimai işlərdə fəal çalışmışdır. Bakı zəhmətkeş deputatları Sovetinin deputatı (1967–1969, 1983), Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı (1986–1995), Azərbaycan KP Bakı şəhər komitəsinin (1968–1970), Azərbaycan KP MK-nın (1986–1990), Azərbaycan Həmkarlar Şurası rəyasət heyətinin, SSRİ Yazıçılar İttifaqı idarə heyətinin üzvü seçilmişdir. 26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir.

Xidmətlərinə görə "Qızıl Ulduz" (1945), "Şərəf nişanı" (1971), "Qırmızı əmək bayrağı" (1979), II dərəcəli "Böyük Vətən müharibəsi" (1985) ordenləri və medallarla təltif edilmişdir. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanını (1973) və Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət" ordenini almışdır (04.07.1994).

Ölümü

1995-ci il iyulun 26-da Bakıda vəfat etmiş, Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.

1997-ci ildə İsmayıl Şıxlının anadan olmasının 80 illiyinə Ziya Şıxlinski tərəfindən çəkilmiş "Azanfilm" istehsalı Ayrılan yollar adlı qısametrajlı sənədli film həsr olunmuşdur.

28 yanvar 2019-cu ildə Azərbaycan prezidenti İsmayıl Şıxlının 100 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında sərəncam imzalamışdır.

Şıxlı, İsmayıl. Yetər Aslanova. Bakı: Uşaqgəncnəşr. 1949. 36. Şıxlı, İsmayıl. Kerç sularında (hekayələr). Bakı: Azərnəşr. 1950. 139. Şıxlı, İsmayıl. Dağlar səslənir. Bakı: Uşaqgəncnəşr. 1951. 128. Şıxlı, İsmayıl. Daşkəsən (oçerk). Bakı: Uşaqgəncnəşr. 1953. 44. Şıxlı, İsmayıl. Ayrılan yollar. Bakı: Uşaqgəncnəşr. 1957. 260. Şıxlı, İsmayıl. Dəli Kür (roman). Bakı: Gənclik. 1968. 448. Şıxlı, İsmayıl. XVIII əsr xarici ədəbiyyat tarixi. şərikli. Bakı. 1970. 150. Şıxlı, İsmayıl. Seçilmiş əsərlər (iki cilddə). I c. Bakı: Azərnəşr. 1971. 365. Şıxlı, İsmayıl. Cəbhə yolları. Bakı: Gənclik. 1985. 188.

Şıxlı, İsmayıl. Yetər Aslanova. Bakı: Uşaqgəncnəşr. 1949. 36. Şıxlı, İsmayıl. Kerç sularında (hekayələr). Bakı: Azərnəşr. 1950. 139. Şıxlı, İsmayıl. Dağlar səslənir. Bakı: Uşaqgəncnəşr. 1951. 128. Şıxlı, İsmayıl. Daşkəsən (oçerk). Bakı: Uşaqgəncnəşr. 1953. 44. Şıxlı, İsmayıl. Ayrılan yollar. Bakı: Uşaqgəncnəşr. 1957. 260. Şıxlı, İsmayıl. Dəli Kür (roman). Bakı: Gənclik. 1968. 448. Şıxlı, İsmayıl. XVIII əsr xarici ədəbiyyat tarixi. şərikli. Bakı. 1970. 150. Şıxlı, İsmayıl. Seçilmiş əsərlər (iki cilddə). I c. Bakı: Azərnəşr. 1971. 365. Şıxlı, İsmayıl. Cəbhə yolları. Bakı: Gənclik. 1985. 188.

Şıxlı, İsmayıl. Seçilmiş əsərləri (iki cilddə). I c. Bakı: Azərnəşr. 1986. 480. Şıxlı, İsmayıl. Seçilmiş əsərləri (iki cilddə). II c. Bakı: Azərnəşr. 1986. 477. Şıxlı, İsmayıl. Daim axtarışda (məqalələr, publisist çıxışlar). Bakı: Yazıçı. 1988. 358. Şıxlı, İsmayıl. Namərd gülləsi (hekayələr). Bakı: Yazıçı. 1991. 230. Şıxlı, İsmayıl. Ölüləri qəbiristanda basdırın (nəsr, ədəbi tənqid, publisistika). Bakı: Gənclik. 1992. 270. Şıxlı, İsmayıl. Ölən dünyam (roman). Bakı: Azərnəşr. 1995. 150.

Tərcümələri

(türkcə və ruscadan)

• Şıxlı, İsmayıl. XIX əsr xarici ədəbiyyat tarixi. Bakı: Maarif. 1964. 654.
• Şıxlı, İsmayıl. Mopassan Gi De. Hekayələr və novellalar. şərikli. Bakı: Yazıçı. 1980. 182.
• Şıxlı, İsmayıl. Əziz Nesin. Futbol kralı. şərikli. Bakı: Gənclik. 1988. 333.