Xuan Evo Morales Ayma (ing. Juan Evo Morales Ayma; 26 oktyabr 1959, Oruro) — Boliviyalı siyasətçi və 2006–2019-cu illərdə Boliviyanın 80-ci Prezidenti olmuş kok

Evo Morales
Evo Morales
Boliviya Prezidenti
	22 yanvar 2006 – 10 noyabr 2019
Şəxsi məlumatlar
Doğum adı	Juan Evo Morales Ayma
Doğum tarixi	26 oktyabr 1959 (66 yaş)
Doğum yeri	Oruro, Boliviya;
Partiya	Sosializmə doğru hərəkat (Boliviya);
Fəaliyyəti	siyasətçi, sindikatçı[d]
Dini	katolisizm
Elmi fəaliyyəti
Elm sahəsi	siyasətçi
Təltifləri
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Xuan Evo Morales Ayma (ing. Juan Evo Morales Ayma; 26 oktyabr 1959, Oruro) — Boliviyalı siyasətçi və 2006–2019-cu illərdə Boliviyanın 80-ci Prezidenti olmuş kokalero fəalı. Ölkənin yerli əhalidən gəlmiş ilk prezidenti olaraq qəbul edilir. Onun hökumət kabinetinin üstündə durduğu əsas məsələlərə sol siyasətin tətbiq olunması, yoxsulluğun azaldılması və ABŞ və Boliviyadakı çoxmillətli korporasiyaların təsiri ilə mübarizə daxildir. Sosialist olan Morales Sosializm Hərəkatı (MAS) partiyasının rəhbəridir.

İsallavinin Orinoka kantonundakı fermer aymara ailəsində dünyaya göz açan Moral məcburi hərbi xidmətdən əvvəl 1978-ci ildə Çapare əyalətinə köçərək orta təhsilini almışdır. O koka əkinçiliyi ilə məşğul olduğu bir müddətdə həmkarlar ittifaqnın üzvü olmuş, kampesino ("kənd işçiləri") birliyində yüksəlməyə başlamışdı. Bu adla o, ABŞ-nin Boliviyadakı narkotiklə mübari Bir hissəsi olaraq koka məhv etmək cəhdlərinə qarşı mübarizə apardı, bunları yerli And mədəniyyətinə qarşı imperialist bir təcavüz kimi qınadı. Onun hökumət əleyhinə birbaşa fəaliyyətində baş tutan etiraz aksiyaları çoxsaylı həbslərlə nəticələndi. Morales 1995-ci ildə seçki siyasətinə girdi, MAS-ın lideri oldu və 1997-ci ildə Konqresə seçildi. Populist ritorikası ilə bərabər, kampaniyası yerli və yoxsul icmalara təsir edən məsələlərə, torpaq islahatlarına və qaz sərvətlərinin yenidən bölgüsünə fokuslanmışdı. Koçabamba etirazları və qaz münaqişəsi sayəsində məşhurluğu gedərək artmağa başladı. 2002-ci ildə o, o ilki prezident seçkilərində ikinci yerə çıxsa da, hökumət əleyhinə etirazçıları həvəsləndirdiyinə görə Konqresdən qovuldu.

İlk dəfə 2005-ci ildə seçilən Morales sosial xərcləri artırmaq üçün karbohidrogen sektoruna olan vergini artırdı, savadsızlığa, yoxsulluqa, irqçiliyə və seksizmə qarşı mübarizə layihələrinin əhəmiyyətini vurğuladı. Neoliberalizmi ciddi şəkildə tənqid edən və Boliviyanın Dünya Bankı və Beynəlxalq Valyuta Fondundan asılılığını azaltmağa çalışan rəhbərliyi liberal iqtisadi yanaşmadan qarışıq iqtisadiyyata keçmək istəyən "Evonomika" deyilən bir siyasət apararkən güclü iqtisadi artımı izlədi. ABŞ-nin ölkədəki təsirini azaldan Morales Latın Amerikasının digər solçu hökumətləri ilə münasibətlər qurdu. Solçu yerli fəal cəmiyyətə mülayim davranmağa çalışan Morales rəhbərliyi, həmçinin, Boliviyanın şərq əyalətlərindəki sağçı muxtariyyət tələblərinə qarşı çıxdı. 2008-ci ildə o, geri çağırılan referendumda qalib gələrək, Boliviyanı plurinasyonlu bir dövlət olaraq göstərən yeni konstitusiyanı qəbul etdi və 2009-cu ildə yenidən seçildi. Onun ikinci prezidentlik müddəti sol siyasətin davam etdirilməsinin və Boliviyanın Cənub Bankı və Karib Dövlətləri və Latın Aerikası Cəmiyyətinə qoşulmasının şahidi oldu. Morales 2014-cü ildə və 2019-cu il ümumi seçkilərində yenidən prezident seçildi.

Amerika Dövlətləri Təşkilatı tərəfindən Morales hökumətinin 2019-cu il seçkilərini saxtalaşdırdığı iddiasıyla bağlı hesabat verildikdən sonra istefasını tələb edilməsiylə Evo Moral 2019-cu ilin noyabrın 10-da istefa verdi və 12 noyabrda Meksikada özünəs sığınacaq tapdı.