Yenisey abidələri - əksəriyyəti Yenisey çayı hövzəsindən tapılan bu abidələr qədim türk abidələridir.

Yenisey abidələri - əksəriyyəti Yenisey çayı hövzəsindən tapılan bu abidələr qədim türk abidələridir.

Ümumi məlumat

Mütəxəssislərin fikrinə görə Yenisey abidələri Orxon abidələrindən daha qədimdir. Lakin bəzi tədqiqatçılar Orxon abidələrinin dil baxımından bəsit olmasını əsas götürərək onların daha qədim olduğunu söyləyirlər. Yenisey abidələrinin varlığı haqqında avropalılara ilk məlumatı Niderlandın Amsterdam şəhərinin burqomistri Nikolay Vidzen bildirərək 1692-ci ildə Verxoturye çayı sahilində qayalardakı şəkillərdən bəhs edib. F.İ.T.Starlenberqin yazdığına görə Yenisey abidələrindən ilk tapılanı 3-cü Uybat abidəsdir. Bu abidəni Polşanın Dansiq şəhərindən olan təbiətşünas Daniel Qotlib Messerşmidt tapıb.

Yenisey abidələrinin siyahısı

Ümumiyyətlə Yenisey abidələrinə aiddirlər:

Uyuk Tarlık
Uyuk Arxan
Uyuk Turan
Ottuk Taş
1,2,3,4-cü Barlık
Uluğ Kem Qarasu
Elkeş
Beqre
Ulu Kem
1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11-ci Çaxöl
Kemçik Qaya Başı
Oznaçenin
Açura
Oya
1,2-ci Altın Göl
1,2,3-cü Uybat
1,2,3-cü Tuba
Taşeba
Kemçik Çirğan
1,2-ci Qızıl Cira
Kejilik Xobu
Təle
Xerbis Baarı
Abakan
1,2,3-cü Tuva (abidə)
1,2-ci Elegest
Sarqal Aksı
1,2-ci Qara Bulun
İyme

Həmçinin bax

Ədəbiyyat

Ə. C. Şükürov, A. M. Məhərrəmov. Qədim türk yazılı abidələrinin dili. Bakı: APİ. 1976.
Fərhad Zeynalov. Qədim türk yazılı abidələri. Bakı: ADU. 1980.
Əlisa Şükürlü. Qədim türk yazılı abidələrinin dili. Bakı: Maarif. 1993. ISBN 5-556-00630.
Ə. Rəcəbov, Y. Məmmədov. Orxon-Yenisey abidələri. Bakı: Yazıçı. 1993.