Ermənistan yaylası — Ön Asiyanın şimalında yerləşən yayla. Ön Asiya yaylasına daxil olan üç yayladan: Kiçik Asiya yaylası, Ermənistan yaylası və İran yaylası-da

Ermənistan yaylası
Ermənistan yaylası
Ümumi məlumatlar
Mütləq hündürlüyü	5165 m
Sahəsi	400 min
Hündür nöqtəsi	Ağrı dağı
Süxurları	metamorfik
Yerləşməsi
	39°42′ şm. e. 44°18′ ş. u.HGYO
Ölkələr	Türkiyə ; İran ; Azərbaycan ; Gürcüstan ; Ermənistan ;
	Ermənistan yaylası
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Ermənistan yaylası — Ön Asiyanın şimalında yerləşən yayla. Ön Asiya yaylasına daxil olan üç yayladan: Kiçik Asiya yaylası, Ermənistan yaylası və İran yaylası-dan biridir.

Adı

"Ermənistan dağları" haqqında ilk məlumat qədim yunan müəllifi Ksenofontun b.e.ə V əsrə aid "Anabasis" kitabında verilir.

Yerləşməsi

Ermənistan yaylası üç göl arasında yerləşən ərazini əhadə edir: Sevan, Van və Urmiya. Yaylanın inzibati cəhətdən ərazisinin böyük qismi Türkiyə və Ermənistanın payına düşür. Üstəlik İranın şimal-qərbində müəyyən ərazini, Gürcüstanın cənubu və Azərbaycanın qərbini əhatə edir. Yaylaya Kiçik Qafqaz, Şərqi Tavr və Kürdüstan silsiləsi daxildir. Yaylanın ümumi sahəsi 400,000 km² təşkil edir. Alp-Himalay qırışıqlığı zonasına daxildir. Dördüncü dövr vulkanik suxurları ilə örtülmüşdür. Relyefi dalğavaridir. Bəzi ərazilərdə dağ arası düzənliklərə sahibdir. Yaylanın orta hündürlüyü 1500–2000 metrdir. Seysmik baxımından aktiv zonadır. İqlimi kəskin kontinentaldır. Yayı quru, qışı isə soyuq keçir. Yayda orta temperatur 18 °C, qışda isə –6 ; –12 °C arasında dəyişir. İllik yağıntının miqdarı isə 450–600 mm-dir.

Qərbdən Kiçik Asiya yaylası, cənubdan Mesopotomiya ovalığı, cənub-şərqdən isə İran yaylası ilə əhatələnmişdir.

Əsas zirvələri

Yayla ərzisinə vulkanik konuslar, tənha sönmüş vulkanları müşahidə etmək mümkündür.

Ağrı dağı (5165 m)
Alagöz dağı (4090 m)
Qapıcıq dağı (3905 m)
Sistakar dağı (3826 m)
Tondrak (3533 m)
Vardenis (3520 m)
Açkasar (3196 m)
Nemrut (2948 m)

Ermənistan yaylasında ümumilikdə 4000 zirvə və 500 silsiləyə sahibdir. Burada hündürlüyü 3000–4000 metr olan 1000, 4000–5000 arası 3 və 5000 metrdən yüksək isə bir zirvəyə sahibdir.

Çay və gölləri

Yaylada formalaşan çaylar Xəzər, Qara dənizləri və Fars körfəzi aiddir. Yaylada Kür, Fərat, Araz, Dəclə və Çorox kimi çayların yuxarı axarları yerləşir.

İri çayları

Fərat çayı (2736 km)
Dəclə çayı (1850 km)
Kür çayı (1515 km)
Araz çayı (1072 km)
Fərat çayı (722 km)
Böyük Zab (473 km)
Çorox çayı (438 km)
Arpaçay (186 km)
Tona (152 km)
Zəngiçay (141 km)
Arpa çayı (126 km)
Bərgüşad çayı (119 km)

Ermənistan yaylası ərazisində ümumilikdə 95 000 irili-xırdalı çay axır ki onunda 4000 ədədi 10 kilometrdən çoxdur.

Yaylada yerləşən göllər

Van, Göyçə, Urmiya, Çıldır, Ərçək, Nazik və s. Yaylada ümumulikdə 1,200 irili-xırdalı göl vardır.

Van gölü
Göyçə gölü
Ərçək gölü
Nazik gölü
Nemrut gölü

Flora və fauna

Ermənistan yaylasına hər 1 km² əraziyə 100 növ düşür.

Florası:

Qrup	Növlərin ümumi sayı	Endemik növ və yarımnövlərin sayı
Borulu bitkilər	3555	106
Göbələklər	4166	2
Mamır	395	-
Yosunlar	388	-
Şibyə	300	-
Ümumi	8804	108

Fauna:

Qrup	Növlərin ümumi sayı	Endemik növ və yarımnövlərin sayı
Onurğasızlar	17000	316
Balıq	30	9
Məməlilər	83	6
Sürünənlər	53	6
Suda-quruda yaşayanlar	8	1
Quşlar	349	1
Ümumi	17523	339