Cənub nalburunu (lat. Rhinolophus euryale) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin yarasalar dəstəsinin nalburunlar fəsiləsinin nalburun cins

3 (1994 - 2000-ci illərdə BTMİ-nın Qırmızı Siyahısındə «həssas» - VU A2c növ kimi qiymətləndirilmişdir). Nadir, azsaylı, periferik növ olmaqla məhdud ərazilərdə yayılmışdır. Qafqazda ekspert dəyərləndirmələrinə görə «nəsli kəsilmək təhlükəsi» (EN) statusuna malikdir.

Areal R. euryale Şimal-şərqi Afrika, Cənubi Avropa, Qafqaz, Kiçik, Ön və Orta Asiyanın d.s-dən 1500 m qədər aşağı meşəlik ərazilərini əhatə edir. Qafqazda qeyri bərabər yayılmaqla d.s-dən 1250 m aşağı qeydə alınmışdır. Azərbaycanda təsadüfi fərdlər 4 məntəqədə, Kiçik Qafqazda, daha dəqiq Ordubad Milli Parkında və Dağlıq Qarabağda tapılmışdır.

Azərbaycanda arid landşafta malik ərazilərdə məskunlaşmışdır. Areal daxilində cənub nalburunu oturaq növdür. Mağaralar, süni yeraltı sığınacaqlar və çardaqlar əsas sığınacaq yerləridir. Çox vaxt digər nalburunlar, adi uzun qanadla (Miniopterus schreibersii) itiqulaq gecə şəbpərəsi (Myotis blythii) və üçrəng gecə şəbpərəsi (M.emarginatus) ilə birgə yaşayırlar. Biologiyası az öyrlənilmişdir. İyul ayının əvvəlində balalaması məlumdur. Onlarla və yüzlərlə fərddən ibarət dəstələrə rast gəlinir. Əsasən isti sığınacaqlarda (yeraltı sığınacaqlar, mağaraların isti guşələri, çardaqlar) məskunlaşırlar. Dişi fərdrər açıq asılı vəziyyətdə olur. 2-dən 70-ə qədər fərddən ibarət kiçik qruplarla qışlayır. Bütün bunlar onların vəhşi heyvanlar və təsadüfi müsafirlər tərəfindən məhv olunması ehtimalını yüksəldir.

Azərbaycanda Kiçik Qafqazın 4 məntəqəsində tək-tək növləri tapılmışdır.

Arealın məhdudlaşmasına, digər ölkələrdə olduğu kimi antropogen təsir nəticəsində məskunlaşdığı ərazilərin keyfiyyətinin itirilməsi, sığınacaqların ətrafında, uçuş yollarında və qidalanma yerlərində mühitin korlanması, kənd və meşə təsərrüfatlarında zəhərli kimyəvi maddələrdən istifadə olunması nəticəsində əsas yem bazası olan həşəratların məhvi öz təsirini göstərir.

Azərbaycanda «Nadir, azsaylı, periferik və məhdud yayılma ərazisinə malik» növ kimi Qırmızı Kitaba daxil edilmişdir. Məskunlaşdığı ərazilər Bern Konvensiyasına (Əlavə II) uyğun olaraq mühafizə olunur. Bəzi məskunlaşma əraziləri XMOTƏ-ndə (Ordubad MP, Şahbuz və Daşaltı DTQ)

Saylarının, növün vəziyyətinə dair monitorinqlər keçirilməklə müəyyən edilməsi vacibdir. XMOTƏ-də pəncəqanadlıların mühafizəsinin gücləndirilməsi. Əsas məskunlaşdığı ərazilərin, xüsusilə yeraltı sığınacaqların qorunması.

Azərbaycan üçün xarakterik və mühafizəsinin gücləndirilməsi tələb olunan vəhşi fauna və yabanı flora növləri siyahısına daxildir.