Üçkilsə kafedralı (erm. Էջմիածնի Մայր Տաճար, yaxud Eçmiadzin — Erməni Qriqorian Kilsəsinin baş kafedralı.

Üçkilsə kafedralı
Üçkilsə kafedralı
	Էջմիածնի Մայր Տաճար
Ölkə	Ermənistan
Şəhər	Üçkilsə
Yerləşir	Armavir mərzi
Aidiyyəti	EQK
Sifarişçi	Maarifçi Qriqori
Tikilmə tarixi	301-303(orijinal bina; ənənəvi tarix);
Üslubu	Erməni memarlığı
Hündürlüyü	27 m
Uzunluğu	33 m (108 ft)
Eni	30 m (98 ft)
Vəziyyəti	fəaliyyət göstərir
Rəsmi sayt	armenianchurch.org
UNESCO Ümumdünya İrsi
Tipi	Mədəni
Kriteriya	ii, iii
Təyin edilib	2000
İstinad nöm.	1011
Dövlət	Ermənistan
Region	Asiya
Ermənistanda qeydiyyata alınmış abidələr
İstinad nöm.	4.2/14.1
Kateqoriya	Məbəd
Əhəmiyyəti	Dünya əhəmiyyətli
	40°09′42″ şm. e. 44°17′27″ ş. u.HGYO
	Üçkilsə kafedralı
	Kafedralın planı
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Üçkilsə kafedralı (erm. Էջմիածնի Մայր Տաճար, yaxud Eçmiadzin — Erməni Qriqorian Kilsəsinin baş kafedralı.

Tarixi

Kilsə, Üçkilsə (12 mart 1945-ci ildən — Eçmiadzin) rayonu ərazisində, rayon mərkəzi olan Üçkilsə (qədim Vağarşabad) şəhərində yerləşən erməni xristian məbədidir. IV əsrin əvvəlində Cənubi Qafqazda xristianlığın yayılmasına daha öncəki məbədlərin dağıdılması ilə başlayan maarifçi Qriqori əvvəlcə ölkənin ən böyük və nüfuzlu ibadətgahı olan Vağarşabaddakı məşhur atəşpərəstlik məbədini daş hasara aldırmış və az sonra (303-cü ildə) burada xristian məbədi ucaltmışdır.

V əsrdən başlayaraq bu məbəd dəfələrlə bərpa olunmuş, onun ilkin görkəmi tanınmaz dərəcədə dəyişdirilmiş, ona yeni-yeni tikililər əlavə edilmiş, xüsusilə XVII əsrdə böyük dəyişikliklərə məruz qalmışdır.

Kilsənin "Eçmiədzin" adı erməni dilinə "ēǰ miacinn" kimi tələffüz edilir və "yenidən doğulmuş yerə endi" kimi şərh edilir (əfsanəyə görə İsa Məsih göydən enərək Müqəddəs Qriqoriyə burada görünmüşdü). Azərbaycan dilində "Eçmiədzin" sözü "Üç müəzzin" deməkdir ("müəzzin" ərəbcə "azan oxuyan" deməkdir).

Matenadaranda saxlanılan orta əsr sənədlərində məbədin adı məhz "Üçkilsə" kimi xatırlanır. Erməni katalikosluğunun Üçkilsəyə köçürülməsi ilə erməni missionerləri buraya üz tutdular. Onların Cənubi Qafqazda nüfuzlarını artırmaq imkanı yaranmışdı. Tezliklə monastrın özü ermənilərin dini mərkəzinə çevrilmişdir.

Bu torpaqların XIX əsrin birinci yarısında Rusiyaya birləşdirilməsinədək Cənubi Qafqazda Üçkilsənin hüdudlarından kənarda çox cüzi erməni var idi… Türkmənçay müqaviləsi bağlanana qədər nəinki Qarabağ xanlığında, eləcə də Cənubi Qafqazda həqiqətən də ermənilərin sayı daha az idi. Göstərilən müqavilədən sonra ermənilər çar Rusiyasının himayəsi və yardımı ilə İran və Türkiyədən bu ərazilərə köçürülmüşdür. Azərbaycan ərazilərinə İrandan 40 mindən artıq və Türkiyədən 90 min nəfər erməni köçürülmüş və bu da çar Rusiyasının işğalçılıq siyasətinin acı nəticəsi idi. Bu siyasət marksist-leninçi ideologiyanın hökm sürdüyü sovet dövləti zamanında da davam etdirilmişdi.

Həmçinin bax

Erməni Qriqorian Kilsəsi
Erməni əhalisinin tarixi miqrasiyası
Azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycandan deportasiyası

Vikianbarda Üçkilsə kafedralı ilə əlaqəli mediafayllar var.