X Kristian (tam adı: Kristian Karl Frederik Albert Aleksandr Vilhelm; 26 sentyabr 1870[…] – 20 aprel 1947[…], Amalienborq[d], Kopenhagen, Danimarka) — 1912-1947

X Kristian
X Kristian
	dan. Christian 10.
Danimarka kralı
	14 may 1912 – 20 aprel 1947
Əvvəlki	VIII Fridrix
Sonrakı	IX Fridrix
İslandiya kralı
	1 dekabr 1918 – 17 iyun 1944
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi	26 sentyabr 1870[…]
Vəfat tarixi	20 aprel 1947[…] (76 yaşında)
Vəfat yeri	Amalienborq[d], Kopenhagen, Danimarka;
Dəfn yeri	Roskille kafedralı[d];
Fəaliyyəti	monarx, zabit
Atası	VIII Frederik
Uşaqları	IX Frederik;
Dini	lüteranlıq
Rütbəsi	general;
Təltifləri
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

X Kristian (tam adı: Kristian Karl Frederik Albert Aleksandr Vilhelm; 26 sentyabr 1870^[…] – 20 aprel 1947^[…], Amalienborq^[d], Kopenhagen, Danimarka) — 1912-1947-ci illərdə Danimarka kralı, həmçinin 1918-1944-cü ildə ilk və tək İslandiya kralı olan şəxs.

Həyatı

1870-ci ildə, Danimarka kralı VIII Frederik və İsveç şahzadəsi Luiza Evgeniyanın ailəsində doğulmuşdu. Ana tərəfdən babası XV Karl idi. Doğulanda atası hələ vəliəhd şahzadə idi və qardaşlarının ən böyüyü idi. 1889-cu ildə imtahan verərək gimnaziyaya daxil olmuş ilk Danimarka kralı olmuşdur.

Evliliyi

26 aprel 1898-ci ildə Meklenburq-Şverin hersoqu III Fridrix Fransın qızı Aleksandrina ilə Kann şəhərində evlənmişdir. İki övladı olmuşdur:

Şahzadə Frederik (1899-1972)
Şahzadə Knud (1900-1976)

Vəliəhd dövrü

1905-ci ildə Norveç müstəqilliyini elan edəndə, Kristianın kiçik qardaşı Haakon, VII Haakon adı ilə Norveç kralı elan olundu. 29 yanvar 1906-cı ildə kral IX Kristianın ölümündən sonra atası VIII Frederik taxta çıxdı və Kristian vəliəhd təyin olundu.

Taxta çıxması

14 may 1912-ci ildə atasının Hamburqda qəfil ölümündən sonra X Kristian adı ilə taxta çıxdı.

Pasxa böhranı

1920-ci ildə Versal sülh müqaviləsinin şərtlərinə görə Şlezviq vilayətində referendum keçirildi və referendum nəticəsində Şimali Şlezviq Danimarkaya, Mərkəzi və Cənubi Şlezviq isə Almaniyaya birləşdi. Lakin millətçilər, Mərkəzi Şlezviqdəki Flensburq şəhərinin Danimarkada qalmasını tələb etdilər. Kral bu tələbi qəbul etdi və baş nazir Karl Teodor Zaleyə bu barədə göstəriş verdi. Lakin baş nazir Danimarkanın konstitusiyalı monarxiya olduğunu xatırladıb bu göstərişdən imtina etdi. Kral hökuməti istefaya göndərdi və öz hökumət üzvlərini yerləşdirdi. Lakin bu hərəkət Danimarkada etirazlara səbəb olduqdan sonra kral öz hökumətini də buraxdı. Məhz bu hərəkətdən sonra Danimarka kralının siyasi nüfuzu bitdi və bir daha parlamentin sözündən çıxa bilmədi.

X Kristian 1940-cı ildə, paytaxt əhalisi ilə birlikdə.

İkinci Dünya müharibəsi

9 aprel 1940-cı il, səhər saat 4 radələrində Danimarka Almaniya tərəfindən sürətlə işğal olunmağa başladı. Kral təslim oldu və Danimarkanın özünüidarə hüququ saxlanılması ilə birlikdə Danimarka Almaniya tərəfindən müharibənin sonunacan işğalda saxlanıldı. Qardaşı VII Haakon və digər Avropa krallarından fərqli olaraq o sürgünə getmədi və öz ölkəsində qaldı. 13 oktyabr 1942-ci ildə atından yıxılandan sonra dövlət işlərindən tamamilə çəkilən Kristian ölümünəcən passiv həyat tərzi sürdü.

Ölümü

1947-ci ildə Kopenhagendə, Amalienborq sarayında vəfat etdi.

Mükafatları

1914 - Böyük Britaniya - 849-cu Bant ordeni
Böyük Britaniya - Qüdrətli Hamam ordeni
11 oktyabr 1901 - Böyük Britaniya - Kraliyyət Viktoriya ordeni
İspaniya - 1100-cü Qızıl Yun ordeni cəngavəri