Trabzon — Türkiyənin ərazisinin böyüklüyünə görə ən böyük iyirmi doqquzuncu şəhəridir. Sahəsi 4.662 km²-dir. Trabzon, Qara dəniz sahilləri ilə Ziqana dağları ar

Yevseviyə görə şəhərin yaranma tarixi eramızdan əvvəl 756-dır, lakin bu iddia Trabzonu İstanbuldan, Romadan, hətta ümumi rəyə görə Trabzonun və digər Şərqi Qara dəniz bölgəsinin müstəmləkəçiliyini həyata keçirən Sinopdan da köhnə bir şəhər edir. Əgər bu doğrudursa, Sinoplular eramızdan əvvəl 630-cu ildən sonra mövcud olan bir şəhəri yenidən müstəmləkə etmiş olmalıdır.

Anabasisdəki “Pontos Euxenios sahilindəki bu şəhər lazların əcdadları olan Kolxida torpağında Sinopun koloniyasıdır” ifadəsi sonralar Arrian və Peripl tərəfindən də təsdiqlənmişdir.

Trabzon şəhərindən ilk dəfə eramızdan əvvəl 400-cü ildə şəhəri görən Afinalı Ksenofon bəhs etmişdir. Rumların mərkəzində və ətraf kəndlərdə indiki lazların (Tzanlar) əcdadları olan kolxların məskunlaşdığı Trabzon qədim dövrlərdə və sonralar Ermənistanda və Euphrates (Fərat) bölgəsində istehsal olunan ticarət mallarının Ziqana aşırımı ilə mübadilə edildiyi, xarici ölkələrə satıldığı bir ixrac limanı idi. Pont imperatoru Mitridat Roma İmperatorluğu ilə apardığı bir sıra müharibələri uduzduqdan sonra Anadolu torpaqları ilə yanaşı Trabzon da Roma hakimiyyətinə keçdi.

Pompeylə mübarizədə Mitridata dəstək verməyən Trabzon, Roma dövründə azad şəhər statusu ilə mükafatlandırıldı. Şəhəri şəxsən ziyarət edən Arrian, Trabzonun Roma dövründə Cənubi Qara dənizin ən əhəmiyyətli liman şəhəri olduğunu bildirdi. Roma imperatoru Adrian dövründə bərpa edilən şəhər Trayan dövründə Pont Kapadokya vilayətinin paytaxtı oldu və şəhərdə yeni liman tikildi. Qallien dövründə german tayfası olan qotlar tərəfindən talan edilmiş və I Yustinian dövründə yenidən təmir edilsə də, şəhər əvvəlki şöhrətinə qayıda bilməyib. 6-cı əsrdə Bizansın Sasanilərlə müharibələri və 7-ci əsrdə ərəb basqınları nəticəsində şəhər yenidən əhəmiyyət qazanmışdır. Daha sonra yeni qurulan Xaldiya bölgəsinin əsas şəhəri oldu. İstanbulun latınlar tərəfindən işğalı zamanı Komninlər sülaləsi tərəfindən 1204-cü ildə qurulan Trabzon imperiyasının paytaxtı oldu.

Komnenos sülaləsindən olan Aleksios latın işğalı səbəbiylə Trabzona gələrək bibisi gürcü kraliçası Tamarın dəstəyi ilə özünü Roma imperatoru elan etsə də, Qərb, xüsusilə Vatikan, Trabzon imperatorunu aşağılamış və onu “Laz hökmdarı” kimi qələmə vermişdi.

Trabzon imperatorları ilkin olaraq digər Bizans (Şərqi Roma) imperatorları kimi Latın işğalının sona çatması və Konstantinopolda qanuni hakimiyyətin bərpası ilə birlikdə ikibaşlı (aetos) fiqurundan simvol kimi istifadə etsələr də, onlar bu gün Traphigaato, Sophiagia sıralarında relyefinə rast gəlinən təkbaşlı qartal simvoluna üstünlük vermişlər.

Genuyalılarla venesiyalılar, monqollar və osmanlılar, hətta müxtəlif türkmənlər (Akqoyunlu tayfa federasiyasına mənsub) qəbilələri ilə balans siyasətini davam etdirərək varlığını qoruyub saxlaya bilən bu zəngin liman şəhəri 1461-ci ildə Fateh Sultan Mehmet tərəfindən, İstanbulun fəthindən səkkiz il sonra, dəniz və İtaliyanın müxtəlif koloniyaları ilə birlikdə ələ keçirildi. Krım, beləliklə İpək Yolunun strateji açarının Osmanlı hakimiyyəti altına girməsini təmin etdi.