Tim Börton (ing. Tim Burton; 25 avqust 1958[…], Berbank, Kaliforniya) — amerikalı film rejissoru, prodüser və yazıçıdır. O, özünəməxsus, qaranlıq və gotik üslub

Tim Börton
Tim Börton
	ing. Tim Burton
Doğum adı	Timothy Walter Burton
Doğum tarixi	25 avqust 1958[…] (67 yaş)
Doğum yeri	Berbank, Kaliforniya;
Partnyorları	Helena Bonem Karter (2001–2014); Monika Belluççi (2023–2025);
Fəaliyyəti	kinorejissor, ssenarist, film prodüseri, yazıçı, dizayner, animasiyaçı, aktyor, şair, rejissor
Fəaliyyət illəri	1971-ci ildən
Təhsili	Kaliforniya İncəsənət İnstitutu[d] (–1981);
Mükafatları	; ;
IMDb	ID0000318
	timburton.com
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Tim Börton (ing. Tim Burton; 25 avqust 1958^[…], Berbank, Kaliforniya) — amerikalı film rejissoru, prodüser və yazıçıdır. O, özünəməxsus, qaranlıq və gotik üslubu ilə tanınır və çox vaxt fövqəltəbii, fantastik və qrotesk mövzuları əhatə edən filmlər çəkir. Börtonun filmləri qeyri-adi vizual estetikası və təkrarsız xarakterləri ilə seçilir. Onun məşhur filmlərinə Bitlcus (1988), Edvard Əlləri-Qayçı (1990), Miladdan əvvəl kabus (1993), Betmen (1989) və Gəlinin meyidi (2005) daxildir.

Börton tez-tez aktyor Conni Depp və aktrisa Helena Bonem Karter ilə işləyib və musiqiçi Denni Elfman ilə uzunmüddətli əməkdaşlıq edib. O, həm canlı aksiyon filmləri, həm də stop-motion animasiya filmləri sahəsində uğurlar əldə edib.

Tim Börtonun yaradıcılığı, qaranlıq mövzuları və çox vaxt kədərli, amma eyni zamanda komik yanaşmaları ilə digər həmkarlarından seçilir.

Həyatı

Tim Börton 25 avqust 1958-ci ildə Kaliforniyanın Burbank şəhərində anadan olub. Uşaqlıqdan o, fərqli və bənzərsiz yaradıcılıq üslubu ilə seçilirdi. Çox vaxt tək qalmağı və öz təsəvvür dünyasına qapılmağı sevirdi. Kiçik yaşlarından qorxu filmlərinə və gotik mövzulara marağı var idi, bu da onun gələcək karyerasına təsir etdi.

Təhsili və karyerasının başlanğıcı

Börton orta məktəbi bitirdikdən sonra Kaliforniya İncəsənət İnstitutuna daxil olub və orada animasiya təhsili alıb. Daha sonra, 1979-cu ildə Disney üçün animator kimi işləməyə başladı. Lakin Börtonun tərzi Disneyin adi ailəvi üslubuna uyğun gəlmirdi. Buna baxmayaraq, o, qısa metrajlı filmlər üzərində işləməyə başladı və Vinsent (1982) adlı qısa animasiya filmi ilə diqqət çəkməyi bacardı. Bu film məşhur aktyor və rejissor Vinsent Praysa hörmət olaraq hazırlanmışdı və Börtonun yaradıcılığının ilk ciddi göstəricisi idi.

Fəaliyyəti

1985-ci ildə Börton öz ilk tammetrajlı Pi-Vinin Böyük Macərası filmini çəkdi. Film böyük uğur qazandı və onun adını geniş auditoriyaya tanıtdı. 1988-ci ildə çəkdiyi Bitlcus filmi isə qaranlıq yumoru və fövqəltəbii elementləri ilə daha da böyük uğur qazandı və Börtonu məşhur rejissorlar sırasına daxil etdi. Növbəti il Börton Betmen (1989) filmini çəkdi, bu da böyük komiks filmləri janrında yeni dövr açdı və dünya üzrə çox uğurlu oldu.

1990-cı illərdə Börton Edvard Əlləri-Qayçı kimi şəxsi və emosional filmlər yaratmağa başladı. Bu film həm tənqidçilər, həm də tamaşaçılar tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılandı. Conni Depp ilə ilk əməkdaşlığı da bu filmlə başladı və bu əməkdaşlıq illər boyu davam etdi.

Yaradıcılıq üslubu

Börtonun filmlərində qaranlıq, bəzən qrotesk və fantaziya ilə dolu dünyalar üstünlük təşkil edir. O, çox vaxt xarici görünüşcə qəribə, amma ürəkdən saf və qəlbi böyük qəhrəmanları işıqlandırır. Onun vizual üslubu, qəribə hekayə xətləri və fərqli xarakterlər yaratmaq bacarığı ilə tanınır.

Şəxsi həyatı

Tim Börton bir neçə il aktrisa Helena Bonem Karter ilə münasibətdə olub və onların iki övladı var. Onlar bir çox filmdə birlikdə çalışıblar və uzun müddət əməkdaşlıq ediblər.

2023-cü ilin iyun ayında aktrisa, model Monika Belluççi ilə münasibətdə olduqlarını açıqladılar.