Rutul dili (rutulca: мыхIабишды чIел – mıx'abişdı ç'el) — Azərbaycanda və Dağıstanda danışılan ləzgi dillərindən biri. Azərbaycanda əsasən Şəki və Qax rayonları

Rutul dili
Rutul dili
Orijinal adı	мыхаӀбишды чӀел
Ölkələr	Azərbaycan; Rusiya;
Danışanların ümumi sayı	47.400 nəf. (2010);
Təsnifatı
	Qafqaz dilləri[d] Nax-Dağıstan dilləri Dağıstan dilləri Ləzgi dilləri Samur[d] Rutul dili
Yazı	kiril əlifbası
Dil kodları
ISO 639-1	—
ISO 639-2	—
ISO 639-3	rut
Dilin strukturlarının dünya atlası	rut
Atlas of the World’s Languages in Danger	1036
Ethnologue	rut
ELCat	3046
IETF	rut
Glottolog	rutu1240
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Rutul dili (rutulca: мыхIабишды чIел – mıx'abişdı ç'el) — Azərbaycanda və Dağıstanda danışılan ləzgi dillərindən biri. Azərbaycanda əsasən Şəki və Qax rayonlarında, Dağıstanda isə Rutul rayonunda yerləşən rutul kəndlərində işlənilir. Danışanların sayı 40 min nəfərə yaxındır.

Rutul dili Dağıstanın rəsmi dillərindən biri sayılır. Bu dildə yazı 1990-cı ildə yaransa da, ədəbi dil hələ də inkişaf mərhələsindədir. Dağıstanda orta məktəblərdə öyrənilir, həm pedaqoji texnikumlarda, həm də ali məktəblərdə ixtisas kimi tədris olunur. Rutul dilində "Rutul xəbərləri" qəzeti nəşr olunur, gündəlik 30 dəqiqəlik radio verilişi və aylıq televiziya verilişi yayımlanır.

Rutul dilinin 5 ləhcəsi vardır: ədəbi dilinin bünövrəsi olan Muxad, həmçinin Şinaz, Müxrək, İxrək və Borç-Xnov. Son iki ləhcə saxur dilinə yaxın olan cənub-qərb qrupuna daxildir, qalanları isə buduq və qrız dilinə oxşar şərq qrupuna. Azərbaycanda danışılan ləhcələr üzrə ciddi tədqiqat aparılmayıb. Ancaq bəzi mənbələrə əsasən Azərbaycanda danışılan ləhcələr Şinaz və Borç-Xnov ləhcələridi

Yazılı

Müasir Rutul əlifbası:

А а	АӀ аӀ	Б б	В в	Г г	Гъ гъ	Гь гь	ГӀ гӀ	Д д	Е е	Ё ё
Дж дж	Ж ж	Дз дз	З з	И и	Й й	К к	Къ къ	Кь кь	КӀ кӀ	Л л
М м	Н н	О о	П п	ПӀ пӀ	Р р	С с	Т т	ТӀ тӀ	У у	Уь уь
УӀ уӀ	Ф ф	Х х	Хъ хъ	Хь хь	Ц ц	ЦӀ цӀ	Ч ч	ЧӀ чӀ	Ш ш	Щ щ
Ъ ъ	Ы ы	ЫӀ ыӀ	Ь ь	Э э	Ю ю	Я я

2013-cü ildə Azərbaycan rutulları üçün latın qrafikalı əlifba işlənib hazırlanmışdır. Kiril və latın əlifbalarının uyğunluğu cədvəldə göstərilir.

BFƏ	Kiril	Latın	BFƏ	Kiril	Latın
ɑ	A a	A a	o	О о	O o
ɑˤ	АӀ аӀ	AӀ aӀ	p	П п	P p
æ	Аь аь	Ə ə	p'	ПӀ пӀ	P' p'
b	Б б	B b	r	Р р	R r
ʋ	В в	V v	s	С с	S s
g	Г г	G g	t	Т т	T t
h	Гь гь	H h	t'	ТӀ тӀ	T' t'
ʁ	Гъ гъ	Ğ ğ	u	У у	U u
ɣ	ГӀ гӀ	Gh gh	y	Уь уь	Ü ü
d	Д д	D d	uˤ	УӀ уӀ	UӀ uӀ
d͡ʒ	Дж дж	C c	f	Ф ф	F f
e	Е е	E e	χ	Х х	X x
ʒ	Ж ж	J j	x	Хь хь	Xh xh
z	З з	Z z	q	Хъ хъ	Qh qh
i	И и	İ i	t͡s	Ц ц	Ts ts
j	Й й	Y y	t͡s'	ЦӀ цӀ	Ts' ts'
k	К к	K k	t͡ʃ	Ч ч	Ç ç
q'	Кь кь	Q' q'	t͡ʃ'	ЧӀ чӀ	Ç' ç'
ɢ	Къ къ	Q q	ʃ	Ш ш	Ş ş
k'	КӀ кӀ	K' k'	ʔ	Ъ ъ	'
l	Л л	L l	ɨ	Ы ы	I ı
m	М м	M m	ɨˤ	ЫӀ ыӀ	IӀ ıӀ
n	Н н	N n

Yazılı

Həmçinin bax