Andronovo mədəniyyəti (Andronovo mədəni-tarixi icması) - Cənubi Trans-Ural, Qərbi Sibir düzənliyinin cənubu, Qazaxıstan, Altay ərazisini tutan tunc dövrü, eramı

Andronov mədəniyyəti — Rusiyada arxeoloji mədəniyyət

Andronovo mədəniyyəti (Andronovo mədəni-tarixi icması) - Cənubi Trans-Ural, Qərbi Sibir düzənliyinin cənubu, Qazaxıstan, Altay ərazisini tutan tunc dövrü, eramızdan əvvəl 16-12-ci əsrlərə aid əlaqəli arxeoloji mədəniyyətlərin ümumi adı. Ob bölgəsi, Kuznetsk və Xakass-Minusinsk hövzələri.

Mədəniyyət 1927-ci ildə S. A. Teplouxov tərəfindən təcrid edilmişdir. Adını Andronovo (Krasnoyarsk diyarı) kəndi yaxınlığındakı məzarlıqdan almışdır.

Cənubda mədəniyyət Aral bölgəsinin əlaqəli Təzəbağyab mədəniyyəti ilə, qərbdə ağac-karkas mədəniyyəti ilə həmsərhəddir.

Mədəniyyətin şimal və şərq sərhədləri aydın şəkildə izlənilmir.

Tarixi

Adı 1914-cü ilin avqustunda A. Ya Tuqarinovun ilk dəfnləri aşkar etdiyi Uhur şəhəri yaxınlığındakı Andronovo kəndindən gəlir.

Andronovo mədəniyyəti 1927-ci ildə sovet arxeoloqu S. A. Teplouxov tərəfindən müəyyən edilmişdir.

Tədqiqat 1948-ci ildə Andronovo mədəniyyəti abidələrinin ilk təsnifatını təklif edən arxeoloq K.V.Salnikov tərəfindən də aparılmışdır.

O, üç xronoloji mərhələ müəyyən etdi: Fedorovski, Alakulski və Zamaraevski.

Hal-hazırda Andronovo mədəniyyətinə ən azı 3 əlaqəli mədəniyyət daxildir:

Petrin mədəniyyəti (Cənubi Ural, Şimali Qazaxıstan, e.ə. 1600-1500-cü illər, Alakul, eramızdan əvvəl 1600-1100-cü illər e., Amudərya və Sırdərya çayları arasındakı ərazidə, Cənubi Qazaxıstana; Alekseevka, eramızdan əvvəl 1300-1100-cü illər. Şərqi Qazaxıstanda, Türkmənistanda VI Namazqa-Təpənin təsiri e.ə Alakul, Fedorov və Sarqat mədəniyyətlərinin abidələrinin ardıcıl olaraq bir-birini əvəz etdiyi Tümen vilayətinin cənubundakı İnqal Vadisi Fedorovo, eramızdan əvvəl 1500-1300-cü illər. e., Cənubi Sibirdə (ilk dəfə tapılan kremasiya və atəş kultu); Beşkənd rayonu - Vaxş (Tacikistan), eramızdan əvvəl 1000-800-cü illər. e. Andronovo mədəniyyətinin bilavasitə sələfi əvvəlki Sintaşta mədəniyyətidir, onun nailiyyətləri (tunc metallurgiya, arabalar) Andronovo mədəniyyəti tərəfindən mənimsənilmişdir.

Bəzi müəlliflər əvvəllər Sintaşta mədəniyyətini Andronovo mədəniyyətinə daxil etmişlər.

Yayılması

Andronovo mədəniyyətinin yayılması qeyri-bərabər idi.

Qərbdə, o, Ural və Volqa bölgəsinə çatdı, burada taxta karkas mədəniyyəti ilə təmasda oldu.

Şərqdə Andronovo mədəniyyəti qismən erkən Afanasyevskaya mədəniyyətinin ərazisi də daxil olmaqla Minusinsk hövzəsinə yayıldı.

Sincanda Andronovo mədəniyyətinin mövcudluğu müəyyən edilmişdir.

Cənubda Kopetdağ (Türkmənistan), Pamir (Tacikistan) və Tyan-Şan (Qırğızıstan) dağ sistemləri ərazisində ayrı-ayrı maddi abidələr aşkar edilmişdir.

Andronovo mədəniyyətinin yayılmasının şimal sərhədi tayqanın sərhədi ilə üst-üstə düşür.

Volqa hövzəsində taxta karkas mədəniyyətinin nəzərə çarpan təsiri var. Fedorovo tipli keramika Volqoqrad vilayətində aşkar edilmişdir.