Şabalıdyarpaq palıd (lat. Quercus castaneifolia) — bitkilər aləminin fıstıqçiçəklilər dəstəsinin fıstıqkimilər fəsiləsinin palıd cinsinə aid bitki növü.
| Şabalıdyarpaq palıd | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||
| Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Cins: Növ: Şabalıdyarpaq palıd | ||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||
| ||||||||
| ||||||||
Arealı
Şimali İranda, Gilan, Mazandaran, Xəzər dənizinin cənub sahili boyunca yayılmışdır. Qazıntı halında Naxçıvanın alt və ya orta miosen çöküntülərindən məlumdur.
Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 40-45 m-ə, gövdəsinin diametri 100-150 sm-ə çatan, çadırabənzər və ya enli-piramidal çətirlidir. Budaqların qabığı boz, gövdənin qabığı isə tünd-boz, uzununa dərin çatlıdır. Zoğları sıx tüklü, tumurcuqları xırda və yumurtavari olub, ucları sivridir. Yarpaqları töküləndir. Yarpağın uzunluğu 19-20 sm, eni 4-8 sm olub, kənarı dişli və ya dilimli, səthi dərivaridir. Üst tərəfi parlaq, tünd yaşıl rəngli, çılpaq, alt tərəfi isə açıq yaşıl rəngli, keçəşəkilli, tüklüdür. Damarları 9-13 cütdür. Çiçəkləri bircinslidir. Erkək çiçəklərin uzunluğu 10 sm-ə qədər olub, sallanmış sırğalarda tək-tək yerləşir. Dişi çiçəkləri 2-3-ü bir yerdə olmaqla saplaq üzərində dəstələrlə yerləşir. Saplağın üzəri sıx tükcüklü, 10 sm uzunluqdadır. Çiçəkyanlığı 4-7 dilimli, erkəkciyi 4-12 ədəddir. Aprel-may aylarında çiçəkləyir, külək vasitəsilə tozlanır. Meyvəsi ləpəli qozadır. Qozası 2,5-3,5 sm uzunluqda olub, uzunsov, tərs-ovalşəkilli, ellips və ya neştərvari, qaidəyə yaxın hissəsi pazaoxşar, yumrulaşmış və ya bir az ürəkvaridir. Qozalar sentyabr-oktyabr aylarında yetişir.
Ekologiyası
İsti, işıqsevən, torpağın münbitliyinə çox tələbkar, şaxtaya, quraqlığa az davamlıdır.
Azərbaycanda yayılması
İsmayıllı, Yalama, Quba, Tərtər, Şəmkir, Şamaxı, Bərdə rayonlarında, Talış zonasında təsadüf edilir. Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilmişdir.
İstifadəsi
Tək əkinlərdə, mebel sənayesində istifadəsi məqsədyönlüdür. Qozasında nişasta, qabığında və yarpaqlarında aşı maddələri, tanninlər vardır.
Sinonimləri
Homotipik sinonimləri
- Quercus aegilops var. castaneifolia (C.A.Mey.) K.Koch
- Quercus castaneifolia subsp. eucastaneifolia A.Camus
- Quercus castaneifolia var. typica A.Camus
Heterotipik sinonimləri
- Quercus aitchisoniana A.Camus
- Quercus castaneifolia subsp. aitchisoniana A.Camus
- Quercus castaneifolia var. glabriuscula A.DC.
- Quercus castaneifolia subsp. incurvata Djav.-Khoie
- Quercus castaneifolia var. minuta Djav.-Khoie
- Quercus castaneifolia var. obtusiloba Freyn
- Quercus castaneifolia subsp. recurvatus H.Zare & Panahi
- Quercus castaneifolia subsp. subrotundata Djav.-Khoie
- Quercus castaneifolia subsp. triangularis Djav.-Khoie
- Quercus castaneifolia subsp. undulata Djav.-Khoie
- Quercus sintenisiana O.Schwarz
Həmçinin bax
vikipedia, viki, ensiklopediya, kitab, məqalə, oxumaq, pulsuz yüklə, şabalıdyarpaq palıd sözünün mənası, şabalıdyarpaq palıd haqqında məlumat. şabalıdyarpaq palıd nədir? şabalıdyarpaq palıd nə deməkdir?
