Azərbaycanca (AZ) Azərbaycanca (AZ)English (US) English (US)Қазақша (KZ) Қазақша (KZ)Lietuva (LT) Lietuva (LT)Türkçe (TR) Türkçe (TR)O'zbekcha (UZ) O'zbekcha (UZ)
Dəstək
Pulsuz Yükləmə və Məlumat Platforması

Con Boulbi (ing. John Bowlby; 26 fevral 1907[…], London – 2 sentyabr 1990[…], Skay adası) — britaniyalı psixiatr və psixoanalitik, bağlanma nəzəriyyəsinin (atta

Con Boulbi

Con Boulbi (ing. John Bowlby; 26 fevral 1907[…], London – 2 sentyabr 1990[…], Skay adası) — britaniyalı psixiatr və psixoanalitik, bağlanma nəzəriyyəsinin (attachment theory) banilərindən biri. O, erkən uşaqlıq dövründə valideyn və uşaq arasında formalaşan emosional bağların insanın sosial və emosional inkişafında həlledici rol oynadığını irəli sürmüşdür. Boulbi uşaqların təhlükə və stres qarşısında əsas baxıcıya yaxınlıq axtarma davranışını bioloji əsaslı bir instinkt kimi izah etmişdir.

Con Boulbi
ing. John Bowlby
Doğum tarixi 26 fevral 1907(1907-02-26)[…]
Doğum yeri
  • London, London qraflığı[d], İngiltərə, Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı
Vəfat tarixi 2 sentyabr 1990(1990-09-02)[…] (83 yaşında)
Vəfat yeri
Elm sahələri psixologiya, psixoanaliz, İnkişaf psixologiyası
Təhsili
  • Triniti Kolleci
Üzvlüyü
  • Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyası
Mükafatları "Britaniya imperiyası" ordeni komandoru

Onun araşdırmaları göstərmişdir ki, sağlam bağlanma münasibətləri uşağın özünəgüvəninin, münasibət qurma qabiliyyətinin və psixoloji sabitliyinin təməlini təşkil edir. Boulbinin işləri, xüsusilə Meri Eynsvort ilə birgə apardığı tədqiqatlar, müasir inkişaf psixologiyası, ailə psixologiyası və kliniki psixologiya sahələrinə mühüm təsir göstərmişdir. Onun əsas əsərlərindən biri olan Attachment and Loss trilogiyası bağlanmanın nəzəri əsaslarını və praktiki nəticələrini sistemli şəkildə izah edir.

Bioqrafiyası

Con Boulbi 1907-ci ildə London şəhərində, varlı və aristokratik bir ailədə anadan olmuşdur. O, uşaqlığını böyük ölçüdə dayələr və qulluqçuların nəzarəti altında keçirmişdir. Bu erkən ayrılıq və münasibət boşluğu onun gələcəkdə emosional bağlanma mövzusuna olan marağını formalaşdırmışdır. O, əvvəlcə Kembric Universitetində psixologiya və fəlsəfə üzrə təhsil almış, sonra isə London Universitetində tibb təhsili alaraq psixiatr olmuşdur. 1930-cu illərdə London Psixoanaliz İnstitutunda təhsilini davam etdirən Boulbi, Ziqmund Freydin nəzəriyyələrini öyrənmiş, lakin sonradan psixoanalitik baxışlarla inkişaf psixologiyasını birləşdirərək öz fərqli yanaşmasını yaratmışdır.

Con Boulbinin elmi fəaliyyəti əsasən uşaqlarda erkən münasibətlərin psixoloji təsirləri üzərində qurulmuşdur. O, İkinci Dünya müharibəsi dövründə valideynlərindən ayrılan uşaqlarda müşahidə olunan emosional travmaları və davranış dəyişikliklərini tədqiq etmişdir. Bu müşahidələr əsasında o, "ana deprivasiyası" (ana sevgisinin olmaması və ya itirilməsi) nəzəriyyəsini irəli sürmüşdür.

1950-ci illərdə ÜST üçün yazdığı "Ana qayğısı və uşağın ruhi sağlamlığı" adlı hesabatı dünya miqyasında böyük rezonans doğurmuş və uşaq psixologiyasında inqilabi dəyişikliklərə səbəb olmuşdur.

Con Boulbi, bağlanma nəzəriyyəsində, uşağın əsas baxıcıya (adətən ana) qarşı inkişaf etdirdiyi emosional bağlılığın biologiyadan qaynaqlandığını və bu bağlılığın sağ qalma instinkti ilə əlaqəli olduğunu iddia etmişdir. Onun fikrincə, uşağın bu bağlılığı təhlükə və ya stres anında güclənir və uşağın müdafiə mexanizmi kimi çıxış edir.

Onun ən məşhur əsərlərindən biri olan Attachment and Loss trilogiyası — Bağlanma, Ayrılıq və İtki adlı üç cildlik kitabdan ibarətdir. Bu əsərlərdə bağlanma prosesləri, valideynlərdən ayrılmanın psixoloji nəticələri və itki ilə bağlı psixoloji reaksiyalar təhlil olunur.

Con Boulbi bağlanma nəzəriyyəsinin empirik əsaslarını gücləndirmək məqsədilə amerikalı psixoloq Meri Eynsvort ilə əməkdaşlıq etmişdir. Eynsvortun həyata keçirdiyi Yad şəxs testi (ing. Strange Situation Test) vasitəsilə müxtəlif bağlanma tipləri — etibarlı, narahat və laqeyd — müəyyən edilmişdir. Bu tədqiqatlar Boulbinin nəzəri modellərini təcrübi sübutlarla möhkəmləndirmişdir.

Boulbinin nəzəriyyələri müasir təhsil psixologiyası, uşaq psixiatriyası, ailə terapiyası və sosial iş kimi sahələrə əhəmiyyətli təsir göstərmişdir. Onun işləri uşaqlarla işləyən mütəxəssislərə — müəllimlərə, psixoloqlara və valideynlərə — öyrənmə, davranış pozuntuları və emosional inkişafla bağlı dərin anlayışlar qazandırmışdır.

Con Boulbi 1990-cı ildə Londonda vəfat etmişdir. Onun elmi irsi bu gün də uşaq inkişafı və psixoloji tədqiqatlarda aktuallığını qorumaqdadır.

Nəşrləri

  • Bowlby J. Maternal Care and Mental Health. Bulletin of the World Health Organization. The master work series. 3 (2nd). Northvale, NJ; London: Jason Aronson. 1995. 355–533. ISBN 978-1-56821-757-4. OCLC 33105354. PMC 2554008. PMID 14821768. [Geneva, World Health Organization, Monograph series no. 3].
  • Bowlby J. Fry M (abridged &) (redaktor). Child Care and the Growth of Love (Report, World Health Organization, 1953 (above)). Pelican books. Ainsworth MD (2 add. ch.) (2nd). London: Penguin Books. 1976. ISBN 978-0-14-013458-2. OCLC 154150053. İstifadə tarixi: 17 fevral 2014.
  • Bowlby J. Attachment. Attachment and Loss (vol. 1) (2nd). New York: Basic Books. 1999. ISBN 0-465-00543-8. LCCN 00266879. OCLC 232370549. NLM 8412414.
  • Bowlby J. Separation: Anxiety & Anger. Attachment and Loss (vol. 2); (International psycho-analytical library no.95). London: Hogarth Press. 1973. ISBN 0-7126-6621-4. OCLC 8353942.
  • Bowlby J. Loss: Sadness & Depression. Attachment and Loss (vol. 3); (International psycho-analytical library no.109). London: Hogarth Press. 1980. ISBN 0-465-04238-4. OCLC 59246032.
  • Bowlby J. A Secure Base: Parent-Child Attachment and Healthy Human Development. Tavistock professional book. London: Routledge. 1988. ISBN 0-422-62230-3. OCLC 42913724.
  • Bowlby J. Charles Darwin: A New Life. New York: Norton. 1991. ISBN 978-0-393-30930-0.
  • Bretherton I. "The origins of attachment theory: John Bowlby and Mary Ainsworth". Developmental Psychology. 28 (5). sentyabr 1992: 759–775. doi:10.1037/0012-1649.28.5.759. OCLC 1566542.
  • Holmes J. John Bowlby and Attachment Theory. Makers of modern psychotherapy. London; New York: Routledge. 1993. ISBN 0-415-07730-3. OCLC 27266442.
  • Van Dijken S. John Bowlby: His Early Life: A Biographical Journey into the Roots of Attachment Theory. London; New York: Free Association Books. 1998. ISBN 1-85343-393-4. OCLC 39982501.
  • Van Dijken S; Van der Veer R; Marinus van IJzendoorn MH; Kuipers HJ. "Bowlby before Bowlby: The sources of an intellectual departure in psychoanalysis and psychology". Journal of the History of the Behavioral Sciences. 34 (3). Summer 1998: 247–269. doi:10.1002/(SICI)1520-6696(199822)34:3<247::AID-JHBS2>3.0.CO;2-N. hdl:1887/2335. PMID 9686465. 17 dekabr 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 sentyabr 2007.
  • Mayhew B. "Between love and aggression: The politics of John Bowlby". History of the Human Sciences. 19 (4). noyabr 2006: 19–35. doi:10.1177/0952695106069666.
  • Van der Horst FCP; Van der Veer R; Van IJzendoorn, MH. "John Bowlby and ethology: An annotated interview with Robert Hinde". Attachment & Human Development. 9 (4). 2007: 321–335. doi:10.1080/14616730601149809. PMID 17852051.
  • Van der Horst FCP; LeRoy HA; Van der Veer R. ""When strangers meet": John Bowlby and Harry Harlow on attachment behavior". Integrative Psychological & Behavioral Science. 42 (4). 2008: 370–88. doi:10.1007/s12124-008-9079-2. PMID 18766423.
  • Van der Horst FCP. John Bowlby – From Psychoanalysis to Ethology. Unraveling the Roots of Attachment Theory. Oxford: Wiley-Blackwell. 2011. ISBN 978-0-470-68364-4.

Həmçinin bax

vikipedia, viki, ensiklopediya, kitab, məqalə, oxumaq, pulsuz yüklə, Con Boulbi haqqında məlumat. Con Boulbi nədir? Con Boulbi nə deməkdir?

Üst