Açıq əməkdaşlıq (ing. Open collaboration) — fərqli fərdlərin və ya qrupların könüllü və azad şəkildə bir araya gələrək ümumi məqsədlər üçün birlikdə işləməsi pr

Açıq əməkdaşlıq (ing. Open collaboration) — fərqli fərdlərin və ya qrupların könüllü və azad şəkildə bir araya gələrək ümumi məqsədlər üçün birlikdə işləməsi prosesidir. Bu əməkdaşlıq forması, iştirakçıların sərbəst bilik və resurs mübadiləsinə əsaslanan şəffaf və qeyri-hiyerarşik sistemdə fəaliyyət göstərməsinə imkan yaradır. Açıq əməkdaşlıq əsasən rəqəmsal platformalar vasitəsilə həyata keçirilir və texnologiya, bilik istehsalı və sosial innovasiyalar sahələrində mühüm rol oynayır.

Açıq əməkdaşlıq, müasir dövrdə innovasiya, texnologiya və sosial problemlərin həlli üçün böyük potensiala malik bir modeldir.

Əsas prinsipləri

Hər kəs könüllü olaraq layihəyə qoşula bilər və öz töhfəsini verə bilər. Proseslər, qərarlar və resurslar hər kəs üçün açıqdır və izlənilə biləndir. Ənənəvi liderlik modelindən fərqli olaraq, qərarlar kollektiv şəkildə qəbul edilir və iştirakçıların hər biri bərabər səviyyədədir. İstifadə olunan məlumatlar, alətlər və digər resurslar hər kəs üçün əlçatandır və təkrar istifadə edilə bilər. Əməkdaşlığın məhsulu və ya nailiyyətləri, iştirakçıların göstərdikləri töhfələr əsasında formalaşır.

Tətbiq sahələri

Linux, Apache, Mozilla Firefox kimi layihələr açıq əməkdaşlığın ən məşhur nümunələrindəndir. Wikipedia və ya OpenStreetMap kimi platformalar, insanların kollektiv şəkildə bilik və məlumat yaratdığı açıq əməkdaşlıq nümunələridir. Açıq elm təşəbbüsləri, elmi məlumatların və araşdırmaların ictimaiyyətlə paylaşılmasına imkan yaradır. Məsələn, COVID-19 peyvəndlərinin hazırlanmasında tədqiqatçıların qlobal əməkdaşlığı. 3D çap, açıq texnologiyalar və ya hardware layihələri, məsələn, Arduino platforması. Hackathonlar, açıq innovasiya müsabiqələri və ya iqlim dəyişikliyi ilə bağlı kollektiv həllər tapmaq üçün təşəbbüslər.

Üstünlükləri və çətinlikləri

Üstünlükləri	Çətinlikləri
Müxtəlif bacarıqlara malik insanların birgə işləməsi, problemlərin daha sürətlə həll edilməsinə imkan yaradır	İştirakçıların könüllü olduğu layihələrdə davamlılıq problemləri yaranır
İnnovasiya və inkişafın sürətləndirilməsi	Qeyri-hiyerarşik sistemlərdə fikir ayrılıqlarını idarə etmək çətin ola bilər
İştirakçıların könüllü əmək və resurslar təmin etməsi ilə layihələr daha iqtisadi olur	Fərdi iştirakçıların töhfəsini obyektiv şəkildə qiymətləndirmək çətin ola bilər
Müxtəlif təcrübə və perspektivlər bir araya gəldikdə daha yaradıcı həllər tapılır	Xüsusilə maddi resursların çatışmazlığı uzunmüddətli layihələr üçün problem yarada bilər