İsveç parlamenti yaxud Riksdaq (isv. Sveriges riksdags riksdag) İsveç Krallığının qanunverici orqanıdır. Təkpalatalı parlament sistemi ilə fəaliyyət göstərən Ri

Riksdaqın tarixi 1435-ci ilə, Arboga məclisinə qədər uzanır. Bu dövrdə Riksdaq, İsveçin dörd əsas sinfini – zadəganları, kilsəni, burjuaziyası və kəndliləri təmsil edən Riksens ständer adlı bir orqan idi. Bu dövrdə Riksdaqın əsas funksiyası kralın qərarlarını təsdiq etmək və vergi məsələlərində iştirak etmək idi.

1866-cı ildə Riksdaqın quruluşunda əhəmiyyətli dəyişikliklər edildi. Riksens ständer ləğv edildi və yerinə iki palatalı sistem – Birinci Palata və İkinci Palata quruldu. Birinci Palata, əsasən zadəganları və varlı insanları təmsil edirdi, İkinci Palata isə geniş ictimaiyyəti təmsil edirdi. Bu dövrdə Riksdaqın funksiyaları genişləndirildi və qanunvericilik prosesində daha əhəmiyyətli rol oynamağa başladı.

1970-ci ildə Riksdaq təkpalatalı sistemə keçdi. Bu dəyişikliklə Riksdaqın quruluşu sadələşdirildi və qanunvericilik prosesi daha səmərəli hala gətirildi. Təkpalatalı sistemdə Riksdaqın üzvlərinin sayı 349 nəfərə qədər azaldıldı. Bu dəyişikliklə Riksdaqın funksiyaları daha da genişləndirildi və qanunvericilik prosesində daha əhəmiyyətli rol oynamağa başladı.

Riksdaq təkpalatalı parlament sistemi ilə fəaliyyət göstərir. Parlamentin üzvlərinin sayı 349 nəfərdir. Deputatlar dörd illik dövrlər üçün seçilirlər. Seçkilər proporsional seçki sistemi ilə keçirilir.

Riksdaqın rəhbərliyi Spiker və üç vitse-spiker tərəfindən həyata keçirilir. Spiker parlamentin iclaslarını idarə edir və qanunvericilik prosesində mühüm rol oynayır. Hal-hazırda Spiker vəzifəsini Andreas Norlén tutur. Vitse-spikerlər isə Spikerin müavinləri kimi fəaliyyət göstərirlər.

Riksdaqda 15 daimi komitə fəaliyyət göstərir. Bu komitələr qanun layihələrinin hazırlanmasında və müzakirəsində mühüm rol oynayırlar. Komitələrin hər biri müəyyən bir sahəyə ixtisaslaşmışdır, məsələn, maliyyə komitəsi, xarici işlər komitəsi, sosial məsələlər komitəsi və s.

Riksdaqın əsas funksiyası qanunvericilikdir. Parlament qanun layihələrini hazırlayır, müzakirə edir və qəbul edir. Qanun layihələri komitələr tərəfindən hazırlanır və sonra plenar iclaslarda müzakirə edilir. Qəbul edilən qanunlar İsveçin qanunvericilik sisteminin bir hissəsi olur.

Riksdaq həmçinin hökumətin fəaliyyətinə nəzarət edir. Parlament hökumətin hesabatlarını dinləyir, sorğu-sual edir və hökumətin fəaliyyətini qiymətləndirir. Bu funksiya ilə Riksdaq hökumətin fəaliyyətinə nəzarət edərək, demokratik proseslərin təmin edilməsinə kömək edir.

Riksdaq beynəlxalq səviyyədə də fəaliyyət göstərir. Parlament Avropa Parlamenti, Şimali Şura və digər beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq edir. Bu əməkdaşlıq Riksdaqın beynəlxalq səviyyədə təcrübə mübadiləsi və əməkdaşlığını təmin edir.

Riksdaqın deputatları proporsional seçki sistemi ilə seçilirlər. Seçkilər dörd illik dövrlər üçün keçirilir. Seçkilərdə iştirak etmək üçün partiyaların ən az 4% səs toplaması lazımdır.Bu sistem siyasi partiyaların parlamentdə təmsil olunmasını təmin edir.

Son seçkilər 11 sentyabr 2022-ci ildə keçirilmişdir. Bu seçkilərdə Mülayim Birlik Partiyası 68 mandat, Xristian Demokratlar 19 mandat, Liberal Xalq Partiyası 16 mandat, İsveç Demokratları 73 mandat, Sosial Demokratlar 107 mandat, Mərkəz Partiya 24 mandat, Sol Partiya 24 mandat və Yaşıl Partiya 18 mandat qazanmışdır.

Riksdaq üzvlərinin partiyalarını tərk etməsi və ya partiyalarından xaric edilməsi halları baş verə bilər. Belə hallarda, deputatlar müstəqil olaraq və ya "siyasi vəhşi" (politisk vilde) statusu ilə fəaliyyətlərini davam etdirə bilərlər. Məsələn, 2023-cü ildə Dante Thomsen İsveç Demokratlarını tərk etmiş, 2024-cü ildə isə Jamal El-Haj Sosial Demokratlardan ayrılaraq siyasi vəhşi olmuşdur.