İnqilabdan əvvəl bu ərazidə Pirasora adlı bir kənd olmuşdur. Kəndin adı XIX əsrə aid ədəbiyyatda Pirəsura kimi qeyd olunub.

İnqilabdan əvvəl bu ərazidə Pirasora adlı bir kənd olmuşdur. Kəndin adı XIX əsrə aid ədəbiyyatda Pirəsura kimi qeyd olunub.

Kənd Pirəsora sovet dövründə adlanırılıb. Əslində, "piyəso" sözünün talış dilində mənası "qədim", pirani yurd yeri" deməkdir. Pi (qoca), so (həyət, yer) və ya Penə hiso (Yuxarı həyət Divağas kəndinə gorə) mənasında işlənir. Pirəsora kəndində məskunlaşan insanlar Cənubi Azərbaycandan köç edərək Diabar çökəkliyində Divağaş kəndində məskunlaşırlar. Piyəso məzarlığında müqəddəs bir şəxsin qəbri ətrafındakı əkinə yararsız torpaqlarda məskunlaşaraq əkinçilik və heyvandarlıqla məşğul olmuşlar. Kəndin ətrafında "Qrdədülə" kəndi ilə qonşuluq münasibati haqqında məlumatlar var. Qrdədülə təpəsində iki otaqlı evin izləri indidə qalmaqdadır. Həmin ev Alyardım bəyin evi kimi yaddaşlarda qalıb. Çoləhi kəndinin qalıqları və Seləvon bulağından saxsı borularla suyun çəkilməsi aydınlaşdırılıb. Kəndin ətrafındakı qəbiristanlıqların Pirasora kəndi ilə heç bir əlaqəsi olmayıb. Bu qəbiristanlıqlar ərazidə tarixən məskunlaşıb köçən insanlara məxsus olub. Pirəsora camaatı isə məskunlaşmadan sonra da ölüləri gəldikləri Divağaş kəndinə aparıb dəfn etmişlər. Sonradan Məmmədrəhim adlı bir ağsaqqal özünə məxsus olan torpağı qəbiristanlıq üçün ayırır. Həmin ərazidə olan başqa şəxslərə aid olan torpaqları da özünə məxsus olan torpaqlarla dəyişir, yəni alıb haqqını ödəyir. Pirəsora qəbiristanlığı məskunlaşma tarixi kimi götürülə bilməz. Aparılmış tədqiqatlara görə Pirəsora kəndinin 600–650 il tarixi var.

Pirasora.

Hadiyəvand tayfasının məskunlaşması. Divağaş kəndindən gəlmiş üç qardaşdan sonra ll Hadı qardaşlarının yanına Pen hiso (Pirasora) yaşayış məskəninə gəlir. Tıbə çol deyilən məkanın yanında (şimal qərbində) yerləsdi. II Hadının Fərziəli adlı oğlu və oğlanları Qurbanəli, Məmmədbağır, Bayraməli, Şxəli, Novruzəli onunla idi. Sonradan Fərziəlinin qardaşları Nəsib, Qəzənfər, Xanverdi də Penə hiso (Pirasora) yaşayış məskəninə gəlir. Yasayış yerinin darısqal olması ilə əlaqədar Fərziəli onlardan əvvəl Kulokon deyilən yasayış məskəninin sakini Sultanmuraddan Bir Toxmaq (Qədim ölçü vahidi) yer alaraq oğlanları Məmmədbağır, Bayraməli, Novruzəli, Şxəli, qardaşı oğlanları (Qardaşları: Nəsib, Qəzənfər, Xanverdi) da həmin ərazidə yerləşdirir.

Pirasora məscidi

Pirasora məscidinin tikilməsi təsəbbüsü Məmmədbağır oğlu Əbdül dən gəlir. Məmmədbağır oğlu Əbdül qız nəvəsi (Molla Rəhman, Molla Rauf) şeyxlə məktub yazdırır ki müqəddəs şəxsin qəbri üstündə məscid tikmək olar?

Cavab

Qəbirə zərər vermədən tikin.

Məmmədbağır oğlu Əbdül Kərbəla ziyarətinə tədarük etdiyi qızıl pulu ilk olaraq məscidin tikintisinə ianə edir.

Məscidin bir hücrəsi ümumi kənd camaatının köməkliyi və vəsaiti ilə başa çatdırılır.

Sonrakı mərhələ təhsildən qayıdan Məhəmmədəli axund tərəfindən və ümumi kənd camaatı tərəfindən tikilir. İkinci hücrə də məscidə birləşdirilir.

Tarixi eyniləşdir.Cənub bölgəsinin kameral görüntüsu.