S:Müəllif:Xaqani Şirvani

←Ş hərfi ilə müəlliflər

Xaqani Şirvani (1121–1199)

Həmçinin baxın: Bioqrafiyası • Şəkilləri • XII əsr Azərbaycan şairi

Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyinin binasının pəncərəsində Əfzələddin Xaqani rəsmi

Şeirləri

• Anası haqqında ‎
• Atasından şikayət ‎
• Gənclərə nəsihət ‎
• Həbs edildiyi barədə vəzirə məktub ‎
• "Həbsiyyə"dən ‎
• Savalan dağının tərifi

Həbsiyyələri

• Həbsdən şikayət
• Həbsdən şikayət və azad olması üçün Rum qeysərindən xahiş
• Ruhum bu can mülkünü tərk edib gedən kimi
• Həbs edildiyi barədə vəzirə məktub
• Qəlbə təsir etsə əgər qüssə, qəm
• Xaqani qürbətə basalı ayaq
• Qucaqlayıb dizimi səbrlə səhərlərdə

Qəzəlləri

• Bu göylər şahının lütfü mənə sayə salıb əlan ‎
• Könlüm çıxıb gedibdir, bilməm nə cur bəla var
• Hanı bir yel apara könlü gülüstanə tərəf
• Hədisi-tövbəni at bir kənara, badə gətir!
• Ay nə lazım, sən kimi məhru kifayətdir mənə
• Can bəxş edərəm cana gər ləblə şəkər versən
• Bax, yenidən bu könül dərdin ilə yar olub
• Səndən, gözəlim, özgə kəsdə nəzərim yoxdur
• Bildim ki, bu nazından bir ləhzə dayanmazsan
• Xəcil etmiş üzün, gözəl, qəməri
• Ver daşını,şövq ilə cana dilə!
• İsminin zikrində dastan tapmışam
• Qəlbim kimi odludur dəhanım
• Nə afət olmusan, ən xırda dərdin hicrandır
• Ya vəslin üçün nişan gərəkdir
• Canım nə qədər var, mənə canan, sən olarsan
• Getdikcə bu eşqin mərəzi pürxətər oldu
• Məhəbbət bir bəladır ki, yoxdur onun dərmanı
• Ey aydan, pəridən gözəl nazənin

Qəsidələr

Mədain xərabələri

Fəxriyyələri

• Mənim könlüm müəllimdir, dizim üstü dəbistanı
• Özünü tərif və paxılları məzəmmət
• Kinayə edib, söylədin, Xaqani
• Böyük şair mənəm, məna süfrəsi də mənimkidir
• Zaman başa vuranda Sənainin dövrünü
• Dodağım saxsı, üzüm torpağa dönmüş, canım
• Xaqaniyəm, yer üzünə yayılmışdır şöhrətim
• İyirmi yaşdan azsa da sinnim, mənimtək bir cavan
• Dəvatımın üzü sadə, içi dərin dəryadır
• Paxılları məzəmmət
• Əqlə ağır yük daşıdan mənim könlüm, bəyanımdı

Mədhiyyələri

• Əmisi Kafiyəddinin tərifi
• Baklan səddini bağlatdırdığı üçün Şirvanşah Mənuçöhrün tərifi
• Şirvanşah Mənuçöhr ibn Firidunun tərifi
• Xoş halına saqilərin, gördükdə xəndan sübhü, bax!
• Bayram yetişdi, sübh ikən mey müjdəsi aldı xumar
• Müvəffəqəddin Əbdülqəffarın tərifi
• Qiyasəddin Məhəmməd ibn Məlikşahın tərifi
• Şirvanşah Mənuçöhrün tərifi və onun oğlu Axsitandan şikayət
• Şirvanşah Mənuçöhrün tərifi
• Bu qəsidə quşların söhbəti adlanır
• Öz ustadı Bəhaəddin Səid ibn Əhmədi mədh
• Şeyxül-İslam Nəsirəddin İbrahimin mədhi
• Xoy müftisi Rüknəddini, Rey alimi Rüknəddini və Tacəddin ibn Əminəddini mədh
• Qazilər qazisi Sədrəddin Əhmşadı mədh
• Baklan səddini bağlatdığı üçün xaqan Mənuçöhrə xitab

Qitələr

• Qitələr/Xaqani Şirvani/Maarif Soltanın tərcüməsində

Məmmədağa Soltanın tərcüməsi

• "Yar"ı "Mar" hesab et, bətərdir, çünki
• Arxında su yoxsa, qorxma, Xaqani
• Ata köçüb getsə bir gün dünyadan
• Bilikli olmağın zərərdir sənə
• Bir cücəni sürət ilə qovlayırdı bir uşaq
• Bu bəndən Xaqani üzr istər səndən
• Bu dünyanın sərvəriyəm, təbim mənim rəvandır
• Cəfadır, etmə mənə sən bele xitab soyuq
• Çoxdan vardı ürəyimdə Xorasanın arzusu
• Dedin ki, heç kəsə baş əymə əsla
• Deyək ki, qəlbimiz təmiz deyildir
• Dosta yaxşılıq olmuş əzəl gündən niyyətim
• Dövlət yeni, padşah yeni, vəziri də yenidir
• Əgər sən bilməsən, Ütarid bilir yəqin
• Əgər səndən aşağıda oturmuşsa Xaqani
• Eşşəyini hər kim salsa çirkabına şəhvətin
• Ey ədalət bağçası Bagdad, əhsən, mərhəba
• Ey Xaqani, Bağdadda gəzmə vəfalı insan
• Ey Xaqani, başına kül, öz qanına qərq ol, ağla
• Ey Xaqani, kim yerişdə yamsılasa səni, bil
• Ey Xaqani, könül vermə gücü artan dostuna
• Ey Xaqani, nalə etmə belə ürək dərdindən
• Ey Xaqani, pay ummaqda getdi abırın, həyan
• Ey Xaqani, sən şahların xidmətindən uzaqlaş
• Ey Xaqani, yaxşı bax yaradanın sirrinə
• Fələk yaxşı bilir: nəzmü nəsrdə
• Gecə göç əzmi ilə ayrılanda Şirvandan
• Gənclik bir qızıldır, ömrün əlindən
• Hər gecə göylərin yüksək qatına
• Hər kimi qudurtsa dövləti, varı
• Hicrətin beş yüz ili dövri-kəmal olmuş yəqin
• İlahi, hər dərdim sənə bəllidir
• İnanmazdım ki, dağ dağa qovuşar
• Kasıb rahat yaşayanda, əzab çəkər varlılar
• Kərəmlə vəfanın işığı söndü
• Kərimləri medh edirəm, nə üçün də etməyim
• Kim əldə böyüksə, adlanar imam
• Kimsə söz atdı ki, Xaqani artıq
• Mən dərya könüllü Xaqaniyəm ki
• Mən ki Xaqaniyəm, iki cahandan
• Mən o Xaqaniyəm ki, bu dünyanı
• Mənim pisliyimə danışmış xacə
• Mənuçöhr Salardan soruşdu bir gün
• O qarayanızdır, mən ağ saçlıyam
• Olsaydı Fərhadın qeyrəti əgər
• Ona on qızıldır doğru sözlərim
• Qorxum budur, aləmə düşər səs
• Qoşub şəhvət ardınca, ömrümü bada vermə
• Qürbətdə ürəkdən nalə edərsəm
• Rahatlıq axtarma sən, ey Xaqani
• Rütbəm mənim hümmətimlə uyğun deyil əzəldən
• Şadlıqda – qəflətdən, dərddə - ağıldan
• Şahım, iki cürə narahatam mən
• Şahların sarayı bir dənizdir ki
• Sən bir ilan sifətlisən, daim şəkər yeyirsən
• Sən fəqirə bircə dirhəm verərkən, ey Xaqani
• Sən qara torpağa su versən əgər
• Sən qiymətli gövhər ikən, qəvvas kimi baş vurub
• Sən yaxşı adamsan, Xaqani, ancaq
• Soruşdun ki, ürəyində rəğbət yoxdur şahlara
• Var-dövlət istədim dünyada, ancaq
• Xaqani çəkildi üzlət evinə
• Xaqani dərdlidir arvad əlindən
• Xaqani Xaqanla oturan zaman
• Xaqani! Zəmanə pis zəmanədir
• Xaqani, dövlətin ağacındakı
• Xaqani, haqqlısan nalə etməkdə
• Xaqani, sən bilik xəzinəsisən
• Xaqani, üç şeydən gözəl, de, nə var
• Xaqanidən yuxanda oturdunsa, nə olar
• Xaqaninin bu dünyada dörd şey gəlir xoşuna
• Xəlifə deyir ki, dəbirim olsun
• Xəzinə versələr mən Xaqaniyə
• Yolunda nə əzab çəkərsəm, xoşdur
• Yoxdur bir şey dünyada nadir olsun vəfadan
• Zəmanə əhlindən göstər, o kimdir

M.Mübarizin tərcüməsi

• Asudə olsaydım əgər bircə an
• Bağdadın çox yaxşı bal paldası var
• Başçıları razı salıb, xalqın dadına çatan
• Dedilər ki, saqqalına əcəb yaxıbsan həna
• Dərdim azalsın deyə, qoyun yanıma dərman
• Eşqin əzablarından sənə şikayətim var
• İmadəddin pak ruhumun sazıdır, onunla mən
• Könül, yorma məni, sakit ol bir az
• Məclisləri, məhzərləri döndərirəm gülşənə
• Mən kiçik bir şairəm, susdurulmuş, əzilmiş
• Mübarəkdir Novruzun, ey ümmətlərə sərvər
• Müsabiqə aparırkən, məni məndən soruşsan
• O pak insanı mədh etdim, İraqda şanlı sultandır
• Paklığıyla nəzərimdə cilvələndi o afət
• Qəzvin cənnət qapısıdır, İdrisi o cənnətin
• Qiyamətdə haqq yanında peyğəmbərdən savayı
• Reyi cənnət görən ac müsafırlər
• Şerin gözəl fikirləri qanadında uçuram
• Sevgilimlə qədəh tutub mey içirdik, nagahan
• Təbriz tərəfdədir Qafın qülləsi
• Xaqanlığa yaxınsa da mənim əsil nəsəbim
• Yəməndə hər qıza baxdım, dedim ki, ceyrandır
• Yüksəlişçün oldu mənə səma İraq torpağı
• Zaman keçdi, kamal qaldı gözü yerə dikilmiş

Rübailər

• Rübailər/Xaqani Şirvani/Məmmədağa Soltanın tərcüməsində
• Rübailər/Xaqani Şirvani/Xəlil Yusiflinin tərcüməsində
• Rübailər/Xaqani Şirvani/Maarif Soltanın tərcüməsində