Ussuri (Mancur dilində - Qara) — Primorsk diyarı və Xabarovsk diyarı ərazisindən və Çinin Xeylunszyan vilayəti ərazisindən axır. Amur çayının sağ qolunu təşkil

Ussuri çayı
Ussuri çayı
	ᡠᠰᡠᡵᡳ ᡠᠯᠠ; 乌苏里江; река Уссури
Ölkə	Rusiya
Mənbəyi
• Yüksəkliyi	1682 m
Mənsəbi	Amur çayı
• Yüksəkliyi	42 m
Uzunluğu	km
Su sərfi	1.150 m³/san
Hövzəsinin sahəsi	193.000 km²
	mənbəyi mənsəbi Ussuri çayı Rusiyanın fiziki xəritəsində:; 43°44′02″ şm. e. 134°25′29″ ş. u.HGYO; 48°16′25″ şm. e. 134°43′13″ ş. u.HGYO
DSR?!	20030700212118100051424
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Ussuri (Mancur dilində - Qara) — Primorsk diyarı və Xabarovsk diyarı ərazisindən və Çinin Xeylunszyan vilayəti ərazisindən axır. Amur çayının sağ qolunu təşkil edir. Çay böyük məsafədə Rusiya və Çin sərhəddindən keçir.

1972-ci ildə Ussuri çayı Arxipovka kəndinə qədər YanmutXouza (Yan-Mut-Xouza) adlanırdı. Sonra isə Verxnaya Breevka kəndinə qədər isə Sandaqao, buradan yuxarıya doğru isə Ulaxe adlanır. Ümumilikdə isə çay Ussuri adlandırılmışdır. Damansk adası konfliktindən sonra uzaq şərqdə yerləşən Çin dilində olan coğrafi obyektlərin adı dəyişdirilir

Coğrafiyası

Uzunluğu 897 km, hövzəsinin sahəsi 193 000 km² təşkil edir. Çayın mənbəyi Olqinski rayonu ərazisində yerləşir. Çayın mərkəzində çoxlu sayda kiçik adalar vardır.

Kazakeviçevi kəndi (Xabarovskiy rayonu) ərazisində dayaz Kazakeviçeva axarına tökülür. Burada isə axar Amur axarı adı altında Amur çayına tökülür. Xanka gölü ilə Ussuri çayını Sunqaça çayı birləşdirir. Çayın mərkəzində ən iri ada Kutuzov adasıdır.

Hindrologiyası

Çayın qidalanmasında 60 % yağış, 30-35% qar suları iştirak edir. Musson yağışlarının təsiri ilə yağıntılar əsasən mart-avqust ayları düşür. Orta illik sərfiyyat 143 m³/s təşkil edir. Noyabr ayında çay donur və aprel ayında isə donu açılır.

Qolları

Sol qolları: Arsenevka, Draquçina, Sunqaça, Mulinxe, Naolixe.

Sağ qolları: Juravlevka, Böyük Ussurka, Bikin, Şivki, Bira, Xor, Kiya, Çirki.

Ussuri hövzəsində olan yaşayış məntəqələri

Rusiya

Olqinski rayonu ərazisindən keçən hissədə sahilində yaşayış məntəqəsi yoxdur.
Çuquev rayonu: Topoleviy, İzvilinka, Arxipovka, Bulıqa-Fadeevo, Svetovka, Sokolovka, Novomixaylovka;
Bikinskiy rayonu: Pokrovka, Vasilevka, Lonçakovo;
Vyazemski rayonu: Vidnoye, Şeremetovo, Vinoqradovka, Venyakovo, Zabaykalski, Kukelevo;
Lazo adına rayon: Arquskoye, Nevelskoye;
Xabarovsk rayonu: Kazakeviçevo;

Çinə aid hövzədə Xutou və Jaoxe yaşayış məntəqələri vardır

Əhəmiyyəti

Çaydan su təhcizatında istifadə edilir. Sahillərinfə meşə tədarükünü həyata keçirən zavod fəaliyyət göstərir. İstər Sovet istərsə Rusiya dönəmində gəmiçilikdə istifadə edilməmişdir.

Tarixi hadisələr

1655-ci ildə avropalılar və onun başında Onufriya Stepanov çayın axarı ilə yuxarıya qalxmışlar.
1969-ci ildə SSRİ və Çin arasında Damansk adası uğrunda konflikt baş vermişdir. 14 may 1991-ci ildə ada üzərində Çinin hakimiyyəti tanınır.

Həmçinin bax

Böyük Ussurskiy
Damansk adası

Ussuri çayı
ᡠᠰᡠᡵᡳ ᡠᠯᠠ 乌苏里江 река Уссури


Ölkə	Rusiya

Mənbəyi
• Yüksəkliyi	1682 m

Mənsəbi	Amur çayı
• Yüksəkliyi	42 m
Uzunluğu	km
Su sərfi	1.150 m³/san
Hövzəsinin sahəsi	193.000 km²
mənbəyi mənsəbi Ussuri çayı Rusiyanın fiziki xəritəsində: 43°44′02″ şm. e. 134°25′29″ ş. u.^HGYO 48°16′25″ şm. e. 134°43′13″ ş. u.^HGYO
DSR^?!	20030700212118100051424
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar