Toxum kisəcikləri (həmçinin vezikulyar vəzilər və ya seminal vezikullar adlandırılır) — bəzi erkək məməlilərdə sidik kisəsinin arxasında yerləşən, cüt, burulmuş

Toxum kisəcikləri (həmçinin vezikulyar vəzilər və ya seminal vezikullar adlandırılır) — bəzi erkək məməlilərdə sidik kisəsinin arxasında yerləşən, cüt, burulmuş boruvari vəzilər. Bu vəzilər toxum mayesinin bir hissəsini ifraz edirlər.

Toxum kisəcikləri
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Toxum kisəciklərinin uzunluğu təxminən 5–10 sm, diametri isə 3–5 sm olur. Onlar sidik kisəsi ilə düz bağırsaq arasında yerləşir. Hər bir kisə çoxsaylı çıxış axarlarına malikdir və bu axarlar vas deferens (toxumçıxarıcı kanal) ilə birləşərək boşalma kanalını əmələ gətirir. Toxum kisəcikləri vezikulodeferensial arteriyadan qan alır və qan vezikulodeferensial venlər vasitəsilə axır. Vəzilərin daxili səthi sütunvari və kub formalı epitel hüceyrələri ilə örtülüdür. Toxum kisəcikləri bir çox məməli qruplarında mövcuddur, lakin kisəli heyvanlarda, birdəliklilərdə (monotrem), həmçinin ət yeyənlərdə rast gəlinmir.

Toxum kisəciklərinin iltihabına seminal vezikulit deyilir. Bu xəstəlik çox vaxt cinsi yolla keçən infeksiyaların nəticəsində və ya cərrahi müdaxilədən sonra yaranan bakterial infeksiya səbəbindən meydana çıxır. Seminal vezikulit aşağı qarın nahiyəsində, xayalarda və ya cinsiyyət orqanında ağrıya, ağrılı boşalmaya və ya hematospermiyaya (toxum mayesində qan) səbəb ola bilər. Müalicə adətən antibiotiklərlə aparılır, lakin mürəkkəb hallarda cərrahi drenaj tələb oluna bilər.

Toxum kisəcikləri ilk dəfə eramızın II əsrində Qalen tərəfindən təsvir edilmişdir. Həmin dövrdə bu orqan prostat terminindən törəmiş anlayışla ifadə olunmuş, lakin hazırkı adını daha sonralar almışdır.