Cinsi çoxalma — əksər eukariotlarda qamet hüceyrələrindən yeni orqanizmlərin inkişafı ilə əlaqədar olan proses (birhüceyrəli eukariotlarda konjuqasiya zamanı ci

Cinsi çoxalma — əksər eukariotlarda qamet hüceyrələrindən yeni orqanizmlərin inkişafı ilə əlaqədar olan proses (birhüceyrəli eukariotlarda konjuqasiya zamanı cinsiyyət hüceyrələrinin funksiyalarını cinsi nüvələr yerinə yetirir).

Cinsi yolla çoxalmış ilk orqanizmlər Mesoproterozoyun Sten dövrünə aiddir. 2017-ci ildə paleontoloqlar cinsi çoxalmanın hələ 550 milyon il əvvəl mövcud olduğuna dair sübutlar tapıblar. Qazıntılar Kanadanın Nyufaundlend adasının ərazisində aparılmışdı .

Qamet hüceyrələrinin formalaşması, bir qayda olaraq, orqanizmin həyat tsiklinin bəzi mərhələsində meyozun baş verməsi ilə əlaqələndirilir. Əksər hallarda cinsi çoxalma qamet hüceyrələrinin və ya qametlərin birləşməsi ilə müşayiət olunur və qametlərə nisbətən ikiqat (diploid) xromosom dəsti bərpa olunur. Eukariotik orqanizmlərin sistematik mövqeyindən asılı olaraq cinsi çoxalmanın özünəməxsus xüsusiyyətləri vardır, lakin, bir qayda olaraq, iki ana orqanizmindən olan genetik materialın birləşməsinə imkan verir və valideyndə tapılmayan xüsusiyyətlərin birləşməsinə malik nəsil əldə etməyə imkan verir. Orqanizmlər həm ikievli, həm də hermafrodit ola bilər (bitkilərdə belə bitkilər monoevli adlanır) və hermafroditlər eyni zamanda kişi və dişi reproduktiv orqanlara malik ola bilər (sinxron hermafroditizm) və ya həyat dövrünün müxtəlif mərhələlərində cinsi xüsusiyyətləri dəyişə bilər (dixoqamiya və ya ardıcıl hermafroditizm, bir çox çiçəkli bitkilərə, bəzi balıqlara və qarınayaqlılara xas olan). İki evli bitkilər iki evli bitkilər adlanır, yəni bir bitkidə yalnız erkək çiçəklər (erkəkcikli) və ya dişi çiçəklər (dişicik ilə) yetişə bilər, bu , çarpaz tozlanmanın lehinə özünü tozlandırmanın ən radikal yoludur.

Cinsi çoxalma nəticəsində əldə edilən nəsillərdə genetik materialın birləşməsinin effektivliyi aşağıdakılarla asanlaşdırılır:

iki qametin təsadüfi görüşü;
meyoz zamanı homoloji xromosomların bölünmə qütblərinə təsadüfi düzülmə və divergensiya;
homoloji xromosomlar arasında krossinqover .

Cinsi çoxalmanın bu forması partenogenez kimi qametlərin birləşməsini əhatə etmir. Lakin orqanizm reproduktiv hüceyrədən (yumurta hüceyrəsi və ya oosit) inkişaf etdiyi üçün partenogenez hələ də cinsi çoxalma hesab olunur.