Quru təmizləmə (ximçistka) parçalardakı kir və ləkələri təmizləmək üçün tərkibində su olmayan qeyri-qütblü həlledicidən istifadə edilən yuma prosesidir. Yağları

Quru təmizləmə (ximçistka) parçalardakı kir və ləkələri təmizləmək üçün tərkibində su olmayan qeyri-qütblü həlledicidən istifadə edilən yuma prosesidir. Yağları çox yaxşı həll edən, zəhərli olmayan və yanmayan perxloretilen (tetraxloretilen) adlı üzvi maye, ümumiyyətlə, bütün dünyada quru təmizləmədə istifadə olunur.

Məşhur inancın əksinə olaraq, quru təmizləmə tamamilə "quru" deyil və maye istifadə edərək həyata keçirilir. Kimyada "quru" termini çox vaxt sözügedən maddə və ya prosesin tərkibində su olmadığını bildirir.

İstifadə olunan həlledicilər

Dünyadakı bir çox quru təmizləmə müəssisəsi əsas həlledici kimi perxloretilen kimi tanınan xlorokarbondan istifadə edir, lakin bəzi quru təmizləmə müəssisələri fərqli həlledicilərdən istifadə edə bilər. Yeni həlledicilərin əksəriyyəti təmizləmə qabiliyyətinə görə perxloretilen qədər yaxşı deyil.

Perxloretilen

Perxloretilen (perk, PXE və ya tetraxloretilen) 1930-cu illərdən istifadə olunur, xoş qoxu olan rəngsiz mayedir. Perxloretilenin kəskin olmayan, xoş qoxusu hətta çox aşağı konsentrasiyalarda da aşkar edilə bilər, lakin yuyulduqdan sonra parçada heç bir qoxu qoymur. Quru təmizləmə sexlərinin xarakterik qoxusu əsasən bu maddə ilə bağlıdır. Perxloretilen ən çox yayılmış həlledicidir, təmizləyici performans üçün "standartdır". Çox təsirli bir təmizləyici həlledicidir. Termal cəhətdən sabitdir və zəhərli deyil. Bununla belə, xüsusilə yüksək temperaturda rəng qanaxmasına/itkisinə səbəb ola bilər. Bəzi hallarda paltarın plastik hissələrinə (xüsusi trimlər, düymələr və muncuqlar) zərər verə bilər. Yağ əsaslı ləkələr üçün daha çox yayılmış suda həll olunan ləkələrdən (qəhvə, şərab, qan və s.) daha yaxşıdır.

Trixloretilen

Trixloretilen (TXE) perxloretilendən daha aqressiv və daha güclüdür, lakin ləkələri çıxarmaq üçün nadir hallarda istifadə olunur. Bu gün onun quru təmizləmədə istifadəsi getdikcə azalıb və əksər ölkələrdə artıq istifadə edilmir. Üstün yağdan təmizləmə xüsusiyyətləri ilə keçmişdə tez-tez sənaye iş paltarlarının/kombinezonun təmizlənməsi üçün istifadə olunurdu.

Onun görünüşü kimi fiziki xassələri perxloretilenə bənzəyir, lakin qaynama nöqtəsi daha aşağıdır (87 °S). Trixloretilen insanlar üçün çox zəhərli olmasa da, xərçəngə səbəb ola bilər.

Karbohidrogenler

Karbohidrogenlər Exxon-Mobil-in DF-2000 və ya Chevron Phillips-in EcoSolv və Pure Dry kimi məhsullarında olur. Bu neft əsaslı həlledicilər perxloretilendən daha az aqressivdir, lakin eyni zamanda daha az effektivdir. Onların alışqan olmasına baxmayaraq, düzgün istifadə edildikdə yanğın və ya partlayış riski minimuma endirilə bilər. Bununla belə, karbohidrogenlər təbiət üçün çirkləndiricidir. Karbohidrogenlər bazarın təxminən 10-12%-ni təşkil edir. Karbohidrogen həllediciləri quru təmizləmədən başqa bir çox sahədə istifadə olunur. Quru təmizləmədə istifadə edilən ilk həlledicilərdən biri olan benzin də karbohidrogenlərin qarışığıdır.

Karbon dioksid

Superkritik karbon dioksid (CO2) yeni bir perxloretilen alternatividir; lakin bəzi növ kirləri təmizləməkdə qeyri-kafidir