Rəngsiz, iysiz qazdır. Havadan ağırdır. Yanmır və yanmanın qarşısını alır. Atmosfer təzyiqdə -78,5 °C-dən aşağı temperaturda karbon qazı mayeləşmədən birbaşa bə

Karbon qazı
Karbon qazı
Ümumi
Kimyəvi formulu	CO2
Fiziki xassələri
Molyar kütlə	44,01 q/mol
Sıxlıq	44,01 q/sm³
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi	-78 °C
Qaynama nöqtəsi	-57 °C
Əmələgəlmə entalpiyası	394 kC/mol
Buxarın təzyiqi	5.724.862,5 Pa
Təsnifatı
CAS-da qeyd. nöm.	124-38-9
PubChem	280
EINECS-də qeyd. nöm.	204-696-9
SMILES	C(=O)=O;
InChI	InChI=1S/CO2/c2-1-3 CURLTUGMZLYLDI-UHFFFAOYSA-N;
E nömrəsi	E290
RTECS	FF6400000
ChEBI	16526
BMT nömrəsi	1013
ChemSpider	274
	Məlumatlar normal şərait (25 °C, 100 kPa) üçün verilmişdir.

Karbon qazı CO₂ ,karbon(IV) oksid, karbon dioksid.

Изменения концентрации CO₂ в ppm на протяжении последних 400 тыс. лет (сверху — за последнюю тысячу лет)

Fiziki xassələri

Rəngsiz, iysiz qazdır. Havadan ağırdır. Yanmır və yanmanın qarşısını alır. Atmosfer təzyiqdə -78,5 °C-dən aşağı temperaturda karbon qazı mayeləşmədən birbaşa bərk hala keçir. Ona görə də "quru buz" adlanır.

Alınması

Sənayedə:

Təbii mineralların parçalanmasından:

CaCO₃ □(→┴t ) CaO + CO₂

Təbii qazın yandırılmasından:

CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O

Laboratoriyada karbonat turşusunun duzlarına qüvvətli turşularla təsir etməklə alınır

Na₂CO₃ + 2HCl → 2NaCl + CO₂ + H₂O

Kimyəvi xassələri

CO₂ − karbonat turşusunun anhidrididir. Turşu oksidlərinin ümumi xassələrini göstərir:

CO₂+ H₂O↔ H₂CO₃
Na₂O + CO₂→Na₂CO₃
2NaOH + CO₂ → Na₂CO₃ H₂O

Karbon qazını əhəng suyu ilə təyin edirlər:

Ca(OH)₂ + CO₂ → CaCO₃ +H₂O

Karbon qazı ammonyakla karbamid əmələ gətirir:

CO₂ + 2NH₃ □(→┴t ) CO(NH₂)2 + H₂O

Oksidləşdirici kimi kömür və magneziumla reaksiyaya daxil olur:

CO₂ + C □(→┴t ) 2CO
CO₂ + 2Mg □(→┴t ) 2 MgO + C

Təbiətdə bitkilərin yaşıl yarpaqlarında(xlorofildə) fermentlərin iştirakı ilə havada olan karbon qazı və torpaqdan udulmuş su hesabına fotosintez prosesi gedir, qlükoza sintez olunur:

6CO₂ + 6 H₂O □(→┴hϑ ) C₆H₁₂O₆ + 6O₂

Toksikliyi

Zəhərli qaz deyil, amma havada karbon qazının normadan çox olması orqanizmə zəhərləyici təsir göstərərək hipoksiyaya səbəb olur.Tərkibində 1,5-3% CO₂ olan hava ilə uzun müddət ( bir neçə gün) nəfəs aldıqda qusma və başgicəllənmə başlayır, CO₂ 6%-dən çox olduqda isə ürəyin fəaliyyəti zəifləyir və həyat üçün təhlükəli vəziyyət yaranır..

Tətbiqi

Karbon qazı soda, qazlı içkilərin, karbamidin, yuyucu vasitələrin istehsalında, quru buzun alınmasında istifadə olunur. Həmçinin neftin çıxarılmasında, pensilin istehsalında, mədənlərdə partlayıcı maddələrin soyudulmasında, yanğının söndürülməsində tətbiq olunur.