Azərbaycanca (AZ)
English (US)
Қазақша (KZ)
Lietuva (LT)
Türkçe (TR)
O'zbekcha (UZ)
Natrium florid (NaF) — NaF formullu qeyri-üzvi birləşmədir. İçməli suyun, diş pastasının istehsalında, metallurgiyada, pestisidlərdə və siçan zəhərində istifadə olunur. Suda asanlıqla həll olan rəngsiz və ya ağ rəngli bir qatı maddədir. Dərman istehsalında geniş tətbiq olunan florid mənbəyidir və diş boşluğunun qarşısını almaq üçün istifadə olunur. 2017-ci ildə, ABŞ-də bir milyondan çox resepti olan, ən çox verilən 247-ci dərman idi.
| Natrium florid | |
|---|---|
 | |
 | |
| Ümumi | |
| Sistematik adı | Natrium florid |
| Kimyəvi formulu | NaF |
| Fiziki xassələri | |
| Molyar kütlə | 41.988173 q/mol |
| Sıxlıq | 2.558 q/sm³ |
| Termik xüsusiyyətlər | |
| Ərimə nöqtəsi | 993 °C (1,819 °F; 1,266 K) °C |
| Qaynama nöqtəsi | 1,704 °C (3,099 °F; 1,977 K) °C |
| Əmələgəlmə entalpiyası | −576,6 kC/mol |
| Buxarın təzyiqi | 0 ± 1 mm Hg |
| Təsnifatı | |
| CAS-da qeyd. nöm. | 7681-49-4 |
| PubChem | 5235 |
| EINECS-də qeyd. nöm. | 231-667-8 |
| SMILES | |
| InChI | |
| RTECS | WB0350000 |
| ChEBI | 28741 |
| BMT nömrəsi | 1690 |
| ChemSpider | 5045 |
| Məlumatlar normal şərait (25 °C, 100 kPa) üçün verilmişdir. | |
Tətbiqi
Natrium florid diş boşluğun qarşısını almaq üçün tablet şəklində satılır.
Diş çürükləri
Diş sağlamlığını qorumaq üçün florid duzları tez-tez bələdiyyə içməli suyuna (bəzi ölkələrdə bəzi qida məhsullarına) əlavə olunur. Ftor, diş emalında təbii olaraq meydana gələn, dişin əsas hissəsi olan flüorapatiti meydana gətirərək dişlərin gücünü artırır. Natrium florid suyun flüoridləşdirilməsi üçün istifadə olunsa da və digər su-floridasiya birləşmələrinin ölçüldüyü standart olsa da, heksaflorosilikat turşusu (H2SiF6) və onun duzu natrium heksaflorosilikat (Na2SiF6) ABŞ-də daha çox istifadə olunan qatqılardır.
Osteoporoz
Postmenopozal osteoporozun müalicəsi üçün florid əlavəsi geniş tədqiq edilmişdir. Bu əlavənin təsirli olduğu görünmür; natrium florid sümük sıxlığını artırsa da, sınma riskini azaltmır.
Kimya
Natrium florid metallurgiyada müxtəlif kimyəvi tətbiqlərə malikdir. Xloridlər, kükürd xloridlər və fosfor xlorid daxil olmaqla elektrofilik xloridlərlə reaksiyaya daxil olur. Digər flüoridlər kimi, natrium florid də üzvi sintezdə istifadə olunur. Natrium flüorid, Finkelstein reaksiyası ilə florokarbon istehsal etmək üçün istifadə edilə bilər; bu prosesin kiçik miqyasda yerinə yetirilməsinin üstünlüyü sadə olmasıdır, lakin daha təsirli texnikaların mövcudluğu səbəbindən nadir hallarda sənaye miqyasında istifadə olunur (məsələn, Elektroflüorasiya).
Digər tətbiq sahələri
Natrium florid bir təmizləyici maddə kimi istifadə olunur (məsələn, "yuyucu vasitə" kimi). Bir əsr əvvəl natrium florid bitki ilə bəslənən böcəklər üçün zəhər kimi istifadə edilmişdir. Maqnezium florofosfat kimi flüorosilikatlar və natrium flüorid kompleksi maqnezium ionları kimi qeyri-üzvi flüoridlər. Beləliklə, florid zəhərlənməsi oksidləşdirici metabolizmada fosfat ötürülməsinin qarşısını alır.
Təhlükəsizlik
Buna da baxın: Florid zəhərlənməsi 70 kq insan üçün ölümcül dozanın 5–10 qram olduğu təxmin edilir. Floridlər, xüsusilə natrium flüoridin sulu məhlulları, insan bədəni tərəfindən sürətlə və olduqca geniş şəkildə əmilir. Xroniki həddindən artıq udma sümüklərin sərtləşməsinə, bağların kalsifikasiyasına səbəb ola bilər. Florid gözlərdə, dəri və burun membranlarında qıcıqlanmaya səbəb ola bilər. Natrium florid həm tənəffüs yolu ilə (tozlar və ya aerozollarla) həm də ağıza qəbul edilməklə zəhərli olaraq təsnif edilir. Kifayət qədər yüksək dozada ürək və qan dövranı sistemini təsir etdiyi göstərilmişdir.
Kimyəvi quruluşu
Natrium florid, qeyri-üzvi bir ion birləşməsidir, Na+ və F- ionlarına ayrılaraq suda həll olur. Natrium xlorid kimi, həm Na+ , həm də F--nin oktahedr koordinasiya sahələrini tutduğu kubik bir motifdə kristallaşır; onun qəfəs aralığı, təxminən 462 pm, natrium xloriddən bir qədər kiçikdir.
İstehsalı
NaF, superfosfat gübrəsinin istehsalı zamanı fosfat süxurundan flüorapatit (Ca5 (PO4) 3F) hidroflor turşusu və ya heksaflorsilikat turşusu (H2SiF6) ilə təsirsiz hala gətirilərək hazırlanır. Neytrallaşdırıcı maddələrə natrium hidroksid və natrium karbonat daxildir.
- HF + NaOH → NaF + H2O
HF ilə natrium florid reaksiyasından natrium biflorid (NaHF2) duzu çökür:
- HF + NaF ⇌ NaHF2
1986-cı ildə hazırlanan bir hesabatda, dünya miqyasında illik NaF istehlakının bir neçə milyon ton olduğu təxmin edilmişdir.
Xarici linklər
- "Sodium fluoride". Drug Information Portal. U. S. National Library of Medicine.
vikipedia, viki, ensiklopediya, kitab, məqalə, oxumaq, pulsuz yüklə, Natrium florid haqqında məlumat. Natrium florid nədir? Natrium florid nə deməkdir?