Moris Deni (fr. Maurice Denis; 25 noyabr 1870[…] – 13 noyabr 1943[…]) — Fransız rəssam, incəsənət nəzəriyyəçisi və simvolizmin mühüm nümayəndələrindən biri. O,

Moris Deni
Moris Deni
	fr. Maurice Denis
Doğum adı	Maurice Amédée Eugène Denis
Doğum tarixi	25 noyabr 1870[…]
Vəfat tarixi	13 noyabr 1943[…] (72 yaşında)
Vəfat səbəbi	nəqliyyatın insan üzərindən keçməsi[d]
Fəaliyyəti	illüstrasiyaçı[d], yazıçı, incəsənət tənqidçisi[d], litoqraf, rəssam, sənətşünas, incəsənət nəzəriyyəçisi[d]
Təhsili	Milli Gözəl Sənətlər Məktəbi,; Jülian Akademiyası (1888);
Janrlar	portret, peyzaj, məişət janrı
Stillər	simvolizm, Pont-Aven məktəbi, Nabi (qrup)
Üzvlüyü	Təsviri Sənət Akademiyası (1932);
Mükafatları
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Moris Deni (fr. Maurice Denis; 25 noyabr 1870^[…] – 13 noyabr 1943^[…]) — Fransız rəssam, incəsənət nəzəriyyəçisi və simvolizmin mühüm nümayəndələrindən biri. O, Nabi qrupunun əsas üzvlərindən biri kimi tanınır və sənətə ruhani və dekorativ yanaşması ilə fərqlənirdi. Deni həm rənglərin harmoniyasını, həm də mənəvi məzmunu ön plana çıxaran sənət anlayışı ilə XX əsrin modernizm cərəyanlarına təsir göstərib.

Həyatı

Moris Deni 1870-ci ildə Fransanın Qrinvill şəhərində anadan olub. O, gənc yaşlarında incəsənətə böyük maraq göstərib və "Ecole des Beaux-Arts" və "Académie Julian" kimi məşhur incəsənət məktəblərində təhsil alıb. Deni burada Pol Serüzye və digər gənc sənətçilərlə tanış olaraq Nabi qrupunun yaranmasında mühüm rol oynayıb.

Nabi qrupu və yaradıcılığı

Deni Nabi qrupunun fəal üzvlərindən biri kimi, incəsənətdə formaların və rənglərin simvolik mənalarını araşdırıb. O, 1890-cı illərdə “Sənət əsəri dekorativ olmalıdır” fikrini müdafiə edərək, modernizm yanaşmaların inkişafına təkan verib. Onun rəsmlərində tez-tez dini mövzular, gündəlik həyat səhnələri və təbiət təsvirləri yer alırdı.

İncəsənət nəzəriyyəsi və dini təsiri

Deni, incəsənətin yalnız vizual ifadə vasitəsi olmadığını, həm də mənəvi bir dəyər daşımalı olduğunu vurğulayıb. O, orta əsr freskalarından və intibah dövrü incəsənətindən ilham alaraq, monumental və dekorativ incəsənətə xüsusi diqqət yetirib. Onun "İncəsənət yalnız reallığı əks etdirmək deyil, həm də ruhu qidalandırmaq üçündür" ifadəsi, onun incəsənət fəlsəfəsini əks etdirən əsas fikirlərdən biri olub.

Ölümü və irsi

Moris Deni XX əsrin əvvəllərində həm rəssam, həm də incəsənət nəzəriyyəçisi kimi fəaliyyətini davam etdirib. O, həmçinin dini sənətin bərpası ilə məşğul olmuş və bir çox kilsə freskalarını bəzəyib. Denis 1943-cü ildə vəfat etsə də, onun incəsənətə gətirdiyi dekorativ və ruhani yanaşma müasir incəsənət dünyasında hələ də təsirini saxlayır.

Deni, Nabi qrupunun əsas simalarından biri kimi incəsənət tarixində mühüm yer tutur. Onun dekorativ incəsənətə və mənəvi dəyərlərə olan marağı, simvolizmin inkişafına və modernist hərəkatların formalaşmasına böyük təsir göstərib. Bu gün onun əsərləri muzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda qorunaraq, onun irsini yaşadır.

Qalereya

"Dionis və Ariadna", 1907, Ermitaj
“Galatea və ya Pursuit”, 1908, Moris Deninin “Priorat” ev-muzeyi, Sen-Jermen-an-Le
“Psixeyanın tarixi” seriyasından rəsm əsəri
"Qüllədəki şahzadə", 1914, Moris Deninin “Priorat” ev-muzeyi
Terrasda axşam, 1921
"Səhər yeməyi", 1901
"Sezana hörmət" 1900
Edqar Deqanın portreti
"Həvarilərin çağırışı", 1906
"Gideldə müqəddəs bulaq" 1905,
İbadət, 1890
Yaşıl İsa, 1890

Ədəbiyyat

Bouillon, Jean-Paul. Maurice Denis – Le spirituel dans l'art (fransız). Paris: Gallimard. 2006. ISBN 2-07-031929-6.
Russell T. Clement, Four French Symbolists: A Sourcebook on Pierre Puvis de Chavannes, Gustave Moreau, Odilon Redon, and Maurice Denis, Greenwood Press, 1996, ISBN 0-313-29752-5 and ISBN 978-0-313-29752-6
Frèches-Thory, Claire, and Perucchi-Petri, Ursula, ed.: Die Nabis: Propheten der Moderne, Kunsthaus Zürich & Grand Palais, Paris & Prestel, Munich 1993 ISBN 3-7913-1969-8 (German), (French)
en:Paul Jamot, Maurice Denis, 1945, ASIN B000XY26Y6
Jean-Jacques Leveque, Maurice Denis, 2006, ISBN 2-86770-181-3 & ISBN 978-2-86770-181-8
Diane Goullard – Maurice Denis (1870–1943). Leçons de l'Italie, d’après son journal (Français) | Lessons from Italy, based on his Journal (English) http://www.frenchandenglish.com/wp-content/uploads/2011/08/ASUMasters042109.pdf; https://silc.asu.edu/news/school-awards-radke-prize-translation#:~:text=After%20Radke's%20death,%20her%20sister%20and%20several%20friends,of%20Maurice%20Denis's%20journal%20from%20French%20into%20English.%5B%5D