Mexaniki portağal — ingilis yazıçısı Entoni Börcess tərəfindən 1962-ci ildə yazılmış və 1963-cü ildə nəşr olunmuş distopik roman. Börcesin sayca 9-cu romanıdır.

Romanın mərkəzində Aleks DiLarc adlı gənc bir oğlan yer alır. Aleks, zorakılıq və cinayətlərlə dolu bir həyat sürür və dostları ilə birgə digər insanlara qarşı müxtəlif cinayətlər törədir. O və onun dəstəsi, həyatlarını şiddət və qarışıqlıq içində keçirirlər. Aleksin həyatındakı dönüş nöqtəsi, onu dövlət tərəfindən təyin edilmiş bir reabilitasiya proqramına məruz qoyulması ilə başlayır. Bu proqram, onun cinayətkar davranışlarını dəyişdirməyə yönəlir. Roman, insan iradəsinin və azadlığının necə təhrif oluna biləcəyini və sosial, etik məsələləri dərindən araşdırır.

• Aleks DiLarc: Əsərin baş qəhrəmanı olan 15 yaşlı gənc oğlan. Aleks şiddət və zorakılığa meyllidir, lakin zamanla dövlət tərəfindən tətbiq olunan psixoloji reabilitasiya nəticəsində öz davranışlarını dəyişdirmək məcburiyyətində qalır.
• Piti, Corc və Dim: Aleksin dostları, onun təsiri altında cinayətlər törədən gənclər. Bu üçlüyün həyatları da Aleksin davranışlarından təsirlənir.
• Dr. Branom: Aleksin reabilitasiya proqramında ona dəstək verən həkim. Dr. Branom, roman boyunca Aleksin psixoloji vəziyyətini dəyişdirməyə çalışır və onun üzərində psixoloji manipulyasiyalar edir.

Əsər, ilk dəfə qələmə alındıqdan üç il sonra, 1965-ci ildə Endi Vorhol tərəfindən ekranlaşdırılmışdır. Vinyl adlı ağ-qara eksperimental film, məhz Mexaniki portağalın motivləri əsasında çəkilmişdir.

Ən məşhur adaptasiya, 1971-ci ildə məşhur rejissor Stenli Kubrik tərəfindən çəkilmiş eyniadlı film olmuşdur.