Azərbaycanca (AZ) Azərbaycanca (AZ)Deutsch (DE) Deutsch (DE)English (US) English (US)Қазақша (KZ) Қазақша (KZ)Lietuva (LT) Lietuva (LT)සිංහල (LK) සිංහල (LK)Türkçe (TR) Türkçe (TR)O'zbekcha (UZ) O'zbekcha (UZ)中國人 (CN) 中國人 (CN)
Dəstək
Pulsuz Yükləmə və Məlumat Platforması
  • Vikipediya

Transsendent ədədlər (lat. transcendere — keçmək, üstələmək) — cəbri olmayan, kompleks və ya həqiqi ədədlər, başqa sözlə, qüvvəti tam ədəd (və ya rasional) olan

Transsendent ədəd

  • Ana Səhifə
  • Vikipediya
  • Transsendent ədəd

Transsendent ədədlər (lat. transcendere — keçmək, üstələmək) — cəbri olmayan, kompleks və ya həqiqi ədədlər, başqa sözlə, qüvvəti tam ədəd (və ya rasional) olan polinomun (çoxhədlinin) kökü olmayan həqiqi ədədləri.

Mündəricat

Xüsusiyyətlər

  • Bir çox transsendent ədəd kontinualdır.
  • Hər bir transsendent həqiqi ədəd irrasionaldır, amma əks proses tamamilə yanlışdır, yəni bütün irrasional ədədlər transsendent ədəd deyildir. Məsələn, 2 {\displaystyle {\sqrt {2}}} {\displaystyle {\sqrt {2}}} ədədi — irrasionaldır, amma transsendent ədəd deyildir: çünki bu ədəd x 2 − 2 {\displaystyle \!x^{2}-2} {\displaystyle \!x^{2}-2} çoxhədlisinin köküdür (və buna görə də bu ədəd cəbri ədəddir).
  • Bir çox həqiqi transsendent ədəd sırası, bir çox irrasional ədəd sırası ilə izomorfdur.
  • Demək olar ki, hər bir transsendent ədədin irrasionallığının ölçüsü 2-yə bərabərdir.

Nümunələr

  • π {\displaystyle \!\pi } {\displaystyle \!\pi } ədədi.
  • e {\displaystyle \!e} {\displaystyle \!e} ədədi.
  • İstənilən tam ədədin ( 10 n {\displaystyle \!10^{n}} {\displaystyle \!10^{n}}-dən başqa) onluq loqarifması.
  • sin ⁡ a {\displaystyle \!\sin a} {\displaystyle \!\sin a}, cos ⁡ a {\displaystyle \!\cos a} {\displaystyle \!\cos a} və t g a {\displaystyle \!\mathrm {tg} \,a} {\displaystyle \!\mathrm {tg} \,a}, sıfırdan fərqli ixtiyari a {\displaystyle \!a} {\displaystyle \!a} cəbri ədədi üçün (Lindeman — Veyerştrass teoreminə görə).

Tarixi

İlk dəfə transsendent ədəd anlayışını elmə, 1844-cü ildə Liuvill Jozefal daxil etdi. O, öz teoremində sübut etdi ki, cəbr ədədə, rasional kəsrlə yaxınlaşmaq mümkün deyil.

1873-cü ildə Ermit Şarl , natural loqarifmaların əsaslarında e ədədinin transsendentliyini sübut etdi.

1882-ci ildə Lindeman Ferdinand sıfırdan fərqli cəbr göstəricisi ilə e ədədinin dərəcəsinin transsendentliyi haqqında teoremi sübut etdi, bununla da π {\displaystyle \pi } {\displaystyle \pi } ədədinin və dairə kvadraturası məsələsinin həll edilməzliyinin transsendentliyini sübut etdi.

1900-cü ildə keçirilən II Riyaziyyatçıların Beynəlxalq konqressind ə Hilbert David iştirakçılara qeyd edilmiş problemlər arasında yeddinci problemi açıqladı: " Əgər a ≠ 0 {\displaystyle a\neq 0} {\displaystyle a\neq 0} — cəbri ədəddirsə və eyni zamanda b {\displaystyle \!b} {\displaystyle \!b} ədədi də cəbridirsə, amma irrasionaldırsa, a b {\displaystyle \!a^{b}} {\displaystyle \!a^{b}} —nin transsendent ədəd olduğunu söyləmək düzgun olarmı?" Xüsusi halda, 2 2 {\displaystyle 2^{\sqrt {2}}} {\displaystyle 2^{\sqrt {2}}} ədədi transsendentdir. Bu problem 1934-cü ildə Gelfondom tərəfindən həll edilmişdi. O, sübut etdi ki, bütün bu tip ədədlər həqiqətən transsendentdir.

Bəzi açıq problemlər

  • ln ⁡ π {\displaystyle \ln \pi } {\displaystyle \ln \pi } ədədinin rasional, cəbri, irrasional və ya transsendent ədəd olduğu məlum deyil.
  • ln ⁡ 2 , ln ⁡ 3 {\displaystyle \ln 2,\ln 3} {\displaystyle \ln 2,\ln 3} ədədlərinin üçün irrasionallığı naməlumdur.

vikipedia, viki, ensiklopediya, kitab, məqalə, oxumaq, pulsuz yüklə, transsendent ədəd sözünün mənası, transsendent ədəd haqqında məlumat. transsendent ədəd nədir? transsendent ədəd nə deməkdir?

←Növbəti YazıƏvvəlki Yazı→
Ən Oxunanlar - Vikipediya
  • Fevral 27, 2026

    Qulaqlı suiti

  • Mart 07, 2026

    Menstruasiya qanaxması

  • Mart 06, 2026

    Brachiosaurus

  • Fevral 28, 2026

    Raciv Qandi

  • Fevral 27, 2026

    I Murad

Studia

  • Vikipediya

Xəbər Bülleteni Abunəliyi

Əlaqə Saxlayın
Bizimlə Əlaqə
© 2025 www.azur.az-az.nina.az - Bütün hüquqlar qorunur.
Müəllif hüquqları: Dadash Mammadov
Üst