Azərbaycanca (AZ) Azərbaycanca (AZ)English (US) English (US)Қазақша (KZ) Қазақша (KZ)Türkçe (TR) Türkçe (TR)O'zbekcha (UZ) O'zbekcha (UZ)
Dəstək
Pulsuz Yükləmə və Məlumat Platforması
  • Vikipediya
  • Musiqi

Şəhər Dauqava çayı üzərində, Riqa körfəzinin yaxınlığında yerləşir. SSRİ dağıldıqdan sonra müstəqillik qazanmış ölkənin (1991) paytaxtında yaşayan rusların (180

Riqa

  • Ana Səhifə
  • Vikipediya
  • Riqa

Riqa (latış. Rīga‎) — Latviyanın paytaxtı və Baltikyanı ölkələrdə ən böyük şəhər.

Riqa
Rīga
Bayraq[d] Gerb[d]
Bayraq[d] Gerb[d]
56°56′51″ şm. e. 24°06′25″ ş. u.HGYO
Ölkə
  •  Latviya
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1201
Sahəsi
  • 304 km² (2025)
  • 253,05 km² (2025)
Mərkəzin hündürlüyü 6 ± 1 m
Saat qurşağı
  • Şərqi Avropa yay vaxtı[d]
  • Şərqi Avropa vaxtı[d]
Əhalisi
Əhalisi
  • 595.053 nəf. (2025)
Rəsmi dili
  • Latış dili
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +371 66-67
Poçt indeksi LV-1000
Nəqliyyat kodu LV
Digər
riga.lv
Riqa xəritədə
Riqa
Riqa
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Şəhər Dauqava çayı üzərində, Riqa körfəzinin yaxınlığında yerləşir. SSRİ dağıldıqdan sonra müstəqillik qazanmış ölkənin (1991) paytaxtında yaşayan rusların (180 000 nəfər) şəhəri tərk etməsi ilə şəhər əhalisinin sayı xeyli azalmışdır. Riqa ölkənin siyasi, iqtisadi və mədəni mərkəzidir. Qədim liman şəhəri olan Riqa yeni stildə tikililərlə bərabər illərdən bəri qorunub saxlanmış köhnə məhəllələrə də malikdir.

Mündəricat

Tarixi

1150-ci ildən isveçli tacirlər Dauqava çayı ətrafında, kiçik çay olan Ridzeneyə daimi olaraq alverə gəlirlər. Bu çay sonralar torpaqla doldurulur. Yalnız bugünkü küçələrin işləri əsasında bu çayın yerini təyin etmək mümkündür. XII əsrin sonuna yaxın alman tacirləri Latviyaya getməyə başlayırlar. 1201-ci ildə Bremendən olan episkop Albert fon Buksıveden tərəfindən yaradılan şəhər Riqa (Ridzne sözünün almanca tələffüzündən əmələ gəlmişdir) Latviyanın paytaxtına çevrilir. Episkopunun tabeçiliyində olan Riqa getdikcə ticarət mərkəzinə çevrilir. İlk dövrlərdə Riqa sürətlə inkişaf edir. Belə ki, şəhərin sahəsi 30 il ərzində 6 dəfəyə qədər böyüyür. 1211-ci ildən əsasən tacirlərdən ibarət şəhər sakinləri formalaşmağa başlayır. 1225-ci ildən sakinlər şəhər başçısını özləri seçmək hüququnu qazanırlar. Riqa şurası ilk dəfə olaraq 1225-ci ildə sənədlərdə qeyd olunmuşdur və ehtimala görə 1222/23-cü illərdən fəaliyyət göstərmişdir.

Alman tabeçiliyində

Şərqdə müstəmləkəçilik siyasəti daxilində episkoplar, əsasən isə almaniyadan olanlar Latviya ərazilərini əz əllərinə keçirməyə çalışırlar. Burada onlar cəngavərlərdən ibarət olan Alman Ordeni tərəfindən dayaqlanırdılar. Alman Ordeni sərbəst fəaliyyət göstərən, kilsənin tabeçiliyində olan təşkilat idi. O tezliklə Riqanın episkopu ilə qarşıdurma yaradır. Livland ərazisində fəaliyyət göstərən Ordenin bölməsi belə adlanan "Landmayster"in tabeleyində idi.

Riqa episkopu və Alman Ordeni arasında sürən, istər silahla, istərsə də danışıq prosesləri ilə müşaiət olunan çəkişmələr birbaşa Papa tərəfindən nəzarət edilirdi. Episkoplar o cümlədən alman imperatorluğu da daxil olmaqla yaxınlıqda yerləşən ölkələrdə, şəhərlərdə kömək axtarırlar. 1492-ci ildə Neuermöhlen ətrafında getmiş döyüşlərdən sonra, Riqa şəhərinin episkopu Alman Ordenini şəhərin müdafiəçisi kimi qəbul edir və sonra öz ordusu ilə onun tərkibində Smolina gölü ətrafında gedən döyüşlərdə (1502) iştirak edir.

1522-ci ildə Riqa islahat hərəkatına qoşulur. Bu episkopların hakimiyyətinin sonu demək idi. Riqanın sonuncu episkopu Vilhelm fon Brandenburg olmuşdur. Onun getməsindən sonra 1561-ci ildə şəhər Polşa-Litva tərəfindən tutulur. 1621-ci idə Riqa isveç şahı İİ Qustav tərəfindən zəbt edilir. 1656–1659-ci illərdə gedən rus-isveç müharibəsi zamanı Riqa mühasirədə qalsa da o XVİİİ əsrin əvvəlinə qədər İsveçin tərkibində qalır. Bu ərəfədə şəhər sərbəst fəaliyyət göstərir. 1710-cu ildə İ Pyotr şimalda apardığı müharibələr zamanı Riqanı zəbt edir və bu 1721-ci il Niştadt sülh müqaviləsi ilə nəticələnir. Riqa Çar rusiyasına qatılır və 1796-cı ilə qədər Baltikyanı quberniyasının paytaxtı olur. XİX əsrin sonuna kimi Riqa mühüm dəniz limanına çevrilir. Rusiya müstəmləkəsi olmasına baxmayaraq o öz alman stilli şəhər strukturunu qoruyub saxlayır. 1891-ci ilə qədər rəsmi dil kimi alman dili işlədilirdi. Bundan sonra isə rəsmi dil rus dili olur.

Dünya müharibəsi

3 sentyabr 1917-ci ildə alman qoşunlarının Riqaya daxil olması.

1913-cü ildə Riqanın əhalisinin 40% latışlar, 20% ruslar, 13% almanlar və təxminən 7% yəhudilər təşkil edirdi. Bundan əlavə nəzərə çarpacaq dərəcədə polşa və litva azlıqları da vardı.

1881-ci ildə nisbət almanların xeyrinə dəyişir. Onların nisbəti 30% təşkil edir. Yerdə qalanının 33% latış, 19% rus və 8,5% yəhidi idi. Şəhərin inkişafı Birinci Dünya müharibəsi səbəbindən dayandırılır. Müharibə zamanı şəhərin əhalisinin 200 minini Çar rusiyası işçi kimi ölkənin mərkəzinə aparır.

1917/18-ci illərdə almanların zəbtindən sonra latviyalılar 18 noyabr 1918-ci ildə öz müstəqilliklərini elan edirlər. Qırmızı Ordu inqilabdan sonra onların bu müstəqilliyinin ləğvini əldə edə bilmir və baltikdən geri çəkilmək məcburiyyətində qalır. Ancaq bu müstəqillik uzun çəkmir. 1939-cu ildə Hitler-Stalin arasındakı pakta əsasən Latviya yenidən rusların tabeçiliyinə keçir. Bu zaman baltik almanlari, almaniya tərəfindən yeni zəbt olunmuş Varteqauya köçürülürlər. 17 iyun 1940-cı ildə sovet tankları Riqanın mərkəzinə daxil olurlar. Riqa Latviya Sosialist Respublikasının paytaxtı olur.

İkinci dünya müharibəsi başlayandan sonra 1941-ci ildə Riqa alman ordusu tərəfindən yenidən tutulur. 1941–44-cü illərdə şəhər Şərqi rayxskommisariatın mərkəzi olur. Bu ərəfədə şəhərdə yaşayan 4000 yəhudi həbs olunaraq konslaqerlərdə həlak olurlar.

1944-cü ildə Riqa rus ordusu tərəfindən zəbt edilir. Döyüşlərdə şəhərin böyük hissəsi dağıdılır. Bu işğal 1990-cı ilə qədər davam edir.

SSRİ dağıldıqdan sonra, 21 avqust 1991-ci ildə Latviya yenidən öz müstəqilliyini qazanır. Riqa yenə də azad Latviyanın paytaxtı olur.

Əhali

Riqanın iqlim diaqramı
İl Əhalinin sayı
176719.500
180029.500
184060.000
1867102.590
1881169.329
1897255.879
1913472.068
1920185.100
1930377.900
1940353.800
İl Əhalinin sayı
1941335.200
1945228.200
1950482.300
1955566.900
1959580.400
1965665.200
1970731.800
1975795.600
1979835.500
1987900.300
İl Əhalinin sayı
1990909.135
1991900.455
1992889.741
1993863.657
1994843.552
1995824.988
1996810.172
1997797.947
1998786.612
1999776.008
İl Əhalinin sayı
2000764.329
2001756.627
2002747.157
2003739.232
2004735.241
2005731.762
2006727.578
2007722.485
2008719.613
2010709.145
Riqanın köhnə hissəsinin Dauqava çayı üzərindən görünüşü

Qardaş şəhərləri

Riqanın aşağıdakı siyahılanmış şəhərləri ilə qardaş şəhəri sayılır:

  • Danimarka Danimarka, Aalborq
  • Qazaxıstan Qazaxıstan, Almatı
  • Qazaxıstan Qazaxıstan, Astana
  • Çin ÇXR, Pekin
  • Fransa Fransa, Bordo
  • Almaniya Almaniya, Bremen, Bremen
  • Avstraliya Avstraliya, Kvinslend, Kerns
  • ABŞ ABŞ, Texas, Dallas
  • İtaliya İtaliya, Toskana, Florensiya
  • Ukrayna Ukrayna, Kiyev
  • Yaponiya Yaponiya, Kobe
  • İsveç İsveç, Norrçöpinq
  • Finlandiya Finlandiya, Pori
  • Almaniya Almaniya, Meklenburq-Ön Pomeraniya, Rostok
  • Çili Çili, Santyaqo
  • İsveç İsveç, Stokholm
  • Çin ÇXR, Cianqsu, Sujou
  • Çin Respublikası Çin Respublikası, Taybey
  • Estoniya Estoniya, Tallin
  • Özbəkistan Özbəkistan, Daşkənd
  • Estoniya Estoniya, Tartu
  • Gürcüstan Gürcüstan, Tbilisi
  • Litva Litva, Vilnus
  • Ermənistan Ermənistan, İrəvan
  • Polşa Polşa, Varşava

Şəhərin görməli yerləri

Şəhərin əsas görməli yeri UNESCO tərəfindən qorunan onun qədim hissəsidir. Dauqava çayının sağ tərəfində yerləşən bu köhnə hissə indiyə kimi öz qədimliyini saxlamışdır.

Şəhərin görməli yerlərindən:

  • Riqa Domu
    Riqa Domu
  • Petrikirxesi
    Petrikirxesi
  • Müasir ev fasadı
    Müasir ev fasadı
  • Dom meydanı
    Dom meydanı
  • Üç qardaş
    Üç qardaş
  • Opera evi
    Opera evi

vikipedia, viki, ensiklopediya, kitab, məqalə, oxumaq, pulsuz yüklə, Riqa haqqında məlumat. Riqa nədir? Riqa nə deməkdir?

←Növbəti YazıƏvvəlki Yazı→
Ən Oxunanlar - Vikipediya
  • Fevral 25, 2026

    Simon Simonyan

  • Fevral 23, 2026

    Randstad

  • Fevral 25, 2026

    CMYK

  • Fevral 24, 2026

    Ruku

  • Fevral 24, 2026

    Əzim Əzimzadə

Trend Mahnılar
  • Fevral 25, 2026

    Vefa Serifova - Sevgiye Verdim Ara 2026 (Yeni Klip) 4K

  • Fevral 17, 2026

    Vusal Bilesuvarli & Naibe Sabirabadli - Eşq Əsiri (Klip 2026)

  • Fevral 21, 2026

    Bayram Kürdəxanlı & Sona - Meclisimiz Xudmanidi İçmirsən

  • Fevral 24, 2026

    Qurban Qurbanzade - Meni Gel Apar Burdan ( Ai Seymur Memmedov Ürəyim )

  • Fevral 24, 2026

    Pərviz Bülbülə & Türkan Vəlizadə - Surpriz

Studia

  • Vikipediya
  • Musiqi

Xəbər Bülleteni Abunəliyi

Əlaqə Saxlayın
Bizimlə Əlaqə
© 2025 www.azur.az-az.nina.az - Bütün hüquqlar qorunur.
Müəllif hüquqları: Dadash Mammadov
Üst