Kremni oksidi(IV), həmçinin silisium dioksid və ya kvars kimi də tanınır — kimyəvi formulu SiO2 olan birləşmə. Bu maddə yer qabığının əsas komponentlərindən bir

Kremni oksidi(IV)
Kremni oksidi(IV)
Ümumi
Sistematik adı	Kremni oksidi(IV)
Ənənəvi adı	Kremni dioksid
Kimyəvi formulu	SiO2
Fiziki xassələri
Nisbi mol. kütl.	60.08 g/mol а. k. v.
Aqreqat halı	Qatı
Sıxlıq	2.65 g/cm³ q/sm³
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi	1710 °C (3110 °F) °C
Qaynama nöqtəsi	2230 °C (4046 °F) °C
Molyar istilik tutumu	0.703 J/g·K C/(mol•K)
İstilikkeçirmə qabiliyyəti	1.4 W/m·K Vt/(m•K)
İst. Geniş. əmsalı	5.4 µm/m·K
Buxarın təzyiqi	0 ± 1 mm Hg
Kimyəvi xassələri
Suda həllolma	Suda həll olmur q/100 ml
Həll olur həllolma	Hidroflüorik turşuda q/100 ml
Optik xüsusiyyətlər
Sındırma əmsalı	1.544
Təsnifatı
CAS-da qeyd. nöm.	7631-86-9
PubChem	24261
EINECS-də qeyd. nöm.	231-545-4
SMILES	O=[Si]=O;
InChI	InChI=1S/O2Si/c1-3-2 VYPSYNLAJGMNEJ-UHFFFAOYSA-N;
E nömrəsi	E551
RTECS	VV7565000
ChEBI	30563
ChemSpider	22683
	Məlumatlar normal şərait (25 °C, 100 kPa) üçün verilmişdir.

Kremni oksidi(IV), həmçinin silisium dioksid və ya kvars kimi də tanınır — kimyəvi formulu SiO₂ olan birləşmə. Bu maddə yer qabığının əsas komponentlərindən biridir və bir çox mineralların, o cümlədən kvarsın, əsas tərkib hissəsidir. Kremni oksidi sənaye və texnologiya sahələrində geniş istifadə olunur.

Tarixi

Kremni oksidi qədim dövrlərdən bəri məlum olan və istifadə edilən bir maddədir. Kvarsın cilalanmış formaları bəzək və alət kimi istifadə olunurdu. Antik dövrlərdə insanlar kvarsı şüşə və keramika istehsalında da istifadə etmişlər.

Kimyəvi xüsusiyyətləri

Kremni oksidi (SiO₂) kimyəvi tərkibi və quruluşu baxımından çox sabit bir maddədir. Onun molekulyar kütləsi 60.08 q/mol-dur. SiO₂ yüksək ərimə və qaynama temperaturuna malikdir, bu da onun sənaye tətbiqləri üçün əhəmiyyətli olmasını təmin edir. Kvarsın kristallik quruluşu triqonal sistemdədir.

Tətbiqlər

Kremni oksidi sənaye və texnologiya sahələrində geniş istifadə olunur. O, şüşə istehsalında əsas xammal kimi xidmət edir. SiO₂ həmçinin yarımkeçirici cihazlarda, optik liflərdə və keramika məhsullarında istifadə olunur.

SiO₂ elektronika sənayesində izolyator və qoruyucu təbəqə kimi istifadə olunur. O, yarımkeçirici cihazların istehsalında mühüm rol oynayır və mikroelektronika sahəsində geniş tətbiqlərə malikdir.

Kremni oksidi katalizatorlar və adsorbentlər kimi kimya sənayesində də istifadə olunur. Onun geniş səth sahəsi və kimyəvi sabitliyi onu bir çox katalitik proseslər üçün uyğun edir.

Təhlükəsizlik

Kremni oksidi ümumiyyətlə təhlükəsiz bir maddə kimi qəbul edilir, lakin onun tozunun inhalyasiyası təhlükəli ola bilər. Uzun müddətli kremni oksidi tozuna məruz qalma silikozis və digər tənəffüs xəstəliklərinə səbəb ola bilər. Ona görə də işçilərin kremni oksidi tozuna məruz qalmasının qarşısını almaq üçün müvafiq təhlükəsizlik tədbirləri görülməlidir.