Etilen, üzvi maddələri quru distillə etdikdə əmələ gəlir. İşıq qazı və krekinq qazlarının tərkibində çox olur. Laboratoriyalarda etileni etil spirtindən, qatı s

Etilen
Etilen
Ümumi
Sistematik adı	Eten
Ənənəvi adı	Etilen
Kimyəvi formulu	C2H4
Fiziki xassələri
Molyar kütlə	28.05 q/mol
Sıxlıq	0,001178 q/sm³
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi	−169.2 °C
Qaynama nöqtəsi	−103.7 °C
Təsnifatı
CAS-da qeyd. nöm.	74-85-1
PubChem	6325
EINECS-də qeyd. nöm.	200-815-3
SMILES	C=C;
InChI	InChI=1S/C2H4/c1-2/h1-2H2 VGGSQFUCUMXWEO-UHFFFAOYSA-N;
RTECS	KU5340000
ChEBI	18153
ChemSpider	6085
	Məlumatlar normal şərait (25 °C, 100 kPa) üçün verilmişdir.

Etilen (C₂H₄) - alken sırasına daxil olan doymamış karbohidrogendir.

Alınması

Etilen, üzvi maddələri quru distillə etdikdə əmələ gəlir. İşıq qazı və krekinq qazlarının tərkibində çox olur. Laboratoriyalarda etileni etil spirtindən, qatı sulfat turşusu vasitəsilə, su ayirmaqla alırlar.

Xassələri

Etilen rəngsiz, iysiz və yanıcı qazdır, suda pis, spirt və efirdə yaxşı həll olur. Etilen qazından sənayedə müxtəlif sintezlər üçün istifadə edilir. Ondan etil spirti, etilxlorid, dixloretan, etilenoksid, iprit və başqa maddələr alırlar. Yüksək təzyiqdə müxtəlif temperaturlarda və müxtəlif katalizatorlar vasitəsilə etileni polimerləşdirərək ondan maye olefin karbohidrogenləri, yüksəközlülü sürtkü yağları, kayçukabənzər elastik bərk polimer alırlar. Etilenin özü vasitəsiz olaraq az işlənir. Onu bəzən meyvələri tez yetişdirmək üçün tətbiq edilir, asetilenlə qatışığını metal emalında işlədir və ya ondan narsilen adlanan natrkotok maddə kimi təbabətdə istifadə edirlər.

Kimyəvi xassələri

Halogenləşmə:

CH₂=CH₂ + Br₂ → CH₂Br—CH₂Br

Hidridləşmə:

CH₂=CH₂ + H — H → CH₃ — CH₃ (Nikelin iştirakıilə)

Hidrohalogenləşmə:

CH₂=CH₂ + HBr → CH₃ — CH₂Br

Hidratlaşma:

CH₂=CH₂ + HOH → CH₃CH₂OH (katalizatorun iştirakı ilə)

Oksidləşmə:

3CH₂=CH₂ + 2KMnO₄ + 4H₂O → 3HOH₂C — CH₂OH + 2MnO₂ + 2KOH

Yanma:

C₂H₄ + 3O₂ → 2CO₂ + 2H₂O

Polimerləşmə (polietilenin alınması):

nCH₂=CH₂ → (-CH₂-CH₂-)_n

Sublimasiya bərkdən qaza keçmə ani

Ədəbiyyat

Claus-Jürgen Estler: Pharmakologie und Toxikologie. Schattauer, Stuttgart 1992, 2000, ISBN 3-7945-1898-5.
Thomas Heidermann: Rußbildung in vorgemischten Ethen-Luft-Flammen bei hohem Druck. Cuvillier, Göttingen 1995, ISBN 978-3-89588-231-9.
Christoph Richter: Transport von Ethen durch Polyelektrolytgele mit Silberionen als Carriern. Shaker, Aachen 1995, ISBN 3-8265-0401-1.
Sven Rudolph: Synthese, Eigenschaften und Blends von Ethen/1-Hexen-Copolymeren. Tectum, Marburg 2000, ISBN 3-8288-0869-7.
M.Mövsümzadə, P.Qurbanov "Üzvi kimya", Maarif-1983.