Azərbaycanca (AZ) Azərbaycanca (AZ)English (US) English (US)Қазақша (KZ) Қазақша (KZ)Lietuva (LT) Lietuva (LT)Türkçe (TR) Türkçe (TR)O'zbekcha (UZ) O'zbekcha (UZ)
Dəstək
Pulsuz Yükləmə və Məlumat Platforması
  • Vikipediya
  • Musiqi

Səth — həndəsənin əsas anlayışlarından biri. Bu anlayış cismin sərhədi və ya hərəkət edən xəttin izi kimi sadə təsəvvürlərin riyazi mücərrədləşməsidir.

Səth

  • Ana Səhifə
  • Vikipediya
  • Səth

Səth — həndəsənin əsas anlayışlarından biri. Bu anlayış cismin sərhədi və ya hərəkət edən xəttin izi kimi sadə təsəvvürlərin riyazi mücərrədləşməsidir.

Səthin sadə hissəsi üçölçülü fəzanın elə D {\displaystyle D} {\displaystyle D} çoxluğudur ki, o, E 2 {\displaystyle E^{2}} {\displaystyle E^{2}} kvadratı ilə homeomorfdur. D {\displaystyle D} {\displaystyle D} və E 2 {\displaystyle E^{2}} {\displaystyle E^{2}} çoxluqları arasında homeomorfluq

x = x ( u , v ) , y = y ( u , v ) , z = z ( u , v ) {\displaystyle x=x(u,v),y=y(u,v),z=z(u,v)} {\displaystyle x=x(u,v),y=y(u,v),z=z(u,v)}

funksiyaları ilə verilir. Burada u , v {\displaystyle u,v} {\displaystyle u,v} E 2 {\displaystyle E^{2}} {\displaystyle E^{2}} kvadratının daxili nöqtələrinin koordinatları, x , y , z {\displaystyle x,y,z} {\displaystyle x,y,z} isə ( u , v ) {\displaystyle (u,v)} {\displaystyle (u,v)}-yə uyğun nöqtənin koordinatlarıdır. u {\displaystyle u} {\displaystyle u} və v {\displaystyle v} {\displaystyle v} ədədlərini D {\displaystyle D} {\displaystyle D} çoxluğunda əyrixətli koordinatlar adlandırırlar.

Səthin sadə hissəsi ilə müqayisədə düzgün səth daha ümumi anlayışdır. Düzgün səth fəzanın elə nöqtələri çoxluğudur ki, bu çoxluqda hər bir nöqtənin kiçik ətrafı səthin sadə hissəsi olsun. Bu tərif üçölçülü fəzada ikiölçülü həndəsi obrazların tərifi ilə eynidir. Bu tərifi də, məsələn, kənarı olan səth ödəmir.

Çox məsələlərdə ϕ ( x , y , z ) = 0 {\displaystyle \phi (x,y,z)=0} {\displaystyle \phi (x,y,z)=0} tənliyinin həlləri olan üçölçülü fəzanın nöqtələri çoxluğunu səth adlandırırlar. Bu cür təyin edilən səth bizim səth haqqında təsəvvurlərimizə uyğun gəlmir.

Məsələn, verilmiş tənliyin həlləri çoxluğu boş çoxluq ola bilər. Səth anlayışı bütövlükdə səthlər nəzəriyyəsində öyrənilir.

Müxtəlif fiqurlar üçün səth düsturları

Fiqura Səthin sahəsi S üçün düstur İzahat
Kvadrat S = a ⋅ a ; S = a 2 {\displaystyle S=a\cdot a\,;\quad S=a^{2}} {\displaystyle S=a\cdot a\,;\quad S=a^{2}} a {\displaystyle a\,} {\displaystyle a\,}= Tərəfin uzunluğu
Düzbucaqlı S = a ⋅ b {\displaystyle S=a\cdot b} {\displaystyle S=a\cdot b} a , b {\displaystyle a,\,b} {\displaystyle a,\,b}= Tərəfin uzunluğu
Üçbucaq S = g ⋅ h 2 {\displaystyle S={\frac {g\cdot h}{2}}} {\displaystyle S={\frac {g\cdot h}{2}}} g {\displaystyle g\,} {\displaystyle g\,}= Oturacaq xəttinin uzunluğu, h {\displaystyle h\,} {\displaystyle h\,}= Oturacaq xəttə perpendikulyar olan hündürlük

Bərabərtərəfli üçbucaq

S = 3 4 a 2 {\displaystyle S={\frac {\sqrt {3}}{4}}a^{2}} {\displaystyle S={\frac {\sqrt {3}}{4}}a^{2}} a {\displaystyle a} {\displaystyle a} = Tərəfin uzunluğu
Trapesiya S = a + c 2 ⋅ h {\displaystyle S={\frac {a+c}{2}}\cdot h} {\displaystyle S={\frac {a+c}{2}}\cdot h} a , c {\displaystyle a,\,c} {\displaystyle a,\,c} = Tərəfin uzunluğu, h {\displaystyle h\,} {\displaystyle h\,} = Yan xəttə perpendikulyar olan hündürlük
Romb S = A C ¯ ⋅ B D ¯ 2 {\displaystyle S={\frac {{\overline {AC}}\cdot {\overline {BD}}}{2}}} {\displaystyle S={\frac {{\overline {AC}}\cdot {\overline {BD}}}{2}}} A C ¯ , B D ¯ {\displaystyle {\overline {AC}},{\overline {BD}}} {\displaystyle {\overline {AC}},{\overline {BD}}} = Diagonallar
Paraleloqram S = a ⋅ h a {\displaystyle S=a\cdot h_{a}} {\displaystyle S=a\cdot h_{a}} a {\displaystyle a\,} {\displaystyle a\,}= Tərəfin uzunluğu, h a {\displaystyle h_{a}\,} {\displaystyle h_{a}\,}= Yan xəttə perpendikulyar olan hündürlük a {\displaystyle a} {\displaystyle a}
Kürə səthinin sahəsi S = 4 π ⋅   r 2 {\displaystyle S={4}\pi \cdot \ r^{2}} {\displaystyle S={4}\pi \cdot \ r^{2}} r {\displaystyle r\,} {\displaystyle r\,}= Radius
Çevrə S = r ⋅ r ⋅ π ; S = r 2 ⋅ π {\displaystyle S=r\cdot r\cdot \pi \,;\quad S=r^{2}\cdot \pi } {\displaystyle S=r\cdot r\cdot \pi \,;\quad S=r^{2}\cdot \pi } r {\displaystyle r\,} {\displaystyle r\,}= Radius
Altıbucaqlı S = 3 2 a 2 3 {\displaystyle S={\frac {3}{2}}a^{2}{\sqrt {3}}} {\displaystyle S={\frac {3}{2}}a^{2}{\sqrt {3}}} a {\displaystyle a} {\displaystyle a} = Tərəfin uzunluğu

Ədəbiyyat

  • M. Mərdanov, S. Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.
  • Azərbaycan Sovet Ensklopediyası. I–X cild, Bakı 1976–1987.

vikipedia, viki, ensiklopediya, kitab, məqalə, oxumaq, pulsuz yüklə, Səth haqqında məlumat. Səth nədir? Səth nə deməkdir?

←Növbəti YazıƏvvəlki Yazı→
Ən Oxunanlar - Vikipediya
  • Fevral 27, 2026

    Gaudich.

  • Fevral 27, 2026

    Quberniya

  • Fevral 27, 2026

    Şövkət Ələkbərova

  • Fevral 27, 2026

    Vilayət

  • Fevral 27, 2026

    Tati dili

Trend Mahnılar
  • Fevral 24, 2026

    Pərviz Bülbülə & Türkan Vəlizadə - Surpriz

  • Fevral 17, 2026

    Xumar Qedimova - Dünya

  • Fevral 25, 2026

    Alican & Baylarsoylar - Yol Ver 2026 (Official Music Video)

  • Fevral 25, 2026

    Damla - Anam Demişdi 2026 (Yeni Klip) 4K

  • Fevral 17, 2026

    Vusal Bilesuvarli & Naibe Sabirabadli - Eşq Əsiri (Klip 2026)

Studia

  • Vikipediya
  • Musiqi

Xəbər Bülleteni Abunəliyi

Əlaqə Saxlayın
Bizimlə Əlaqə
© 2025 www.azur.az-az.nina.az - Bütün hüquqlar qorunur.
Müəllif hüquqları: Dadash Mammadov
Üst