Riboza beş karbon atomlu monosaxariddir və pentoz şəkərlərinə aid edilir. Riboza, bioloji əhəmiyyəti olan nuklein turşularının tərkibində yer alır və canlı orqa

Riboza
Riboza
Ümumi
Sistematik adı	Riboza
Ənənəvi adı	D-Riboza
Kimyəvi formulu	C5H10O5
Empirik formulu	C5H10O5
Fiziki xassələri
Nisbi mol. kütl.	150.13 g/mol а. k. v.
Aqreqat halı	Qatı
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi	95 °C °C
Kimyəvi xassələri
Suda həllolma	Suda yaxşı həll olur q/100 ml
Təsnifatı
CAS-da qeyd. nöm.	50-69-1
SMILES	C(C(C(C(C=O)O)O)O)O;
ChEBI	33942
	Məlumatlar normal şərait (25 °C, 100 kPa) üçün verilmişdir.

Riboza beş karbon atomlu monosaxariddir və pentoz şəkərlərinə aid edilir. Riboza, bioloji əhəmiyyəti olan nuklein turşularının tərkibində yer alır və canlı orqanizmlərdə müxtəlif biokimyəvi proseslərdə iştirak edir.

Tarixçə

Riboza ilk dəfə 1891-ci ildə Emil Fischer tərəfindən kəşf edilmişdir. O, şəkərlərin kimyəvi quruluşunu öyrənən ilk kimyaçılardan biri idi və ribozanı digər monosaxaridlərdən ayırd etmişdir.

Kimyəvi Xüsusiyyətləri

Riboza kimyəvi formulu C₅H₁₀O₅ olan birləşmədir. Onun molekulyar kütləsi 150.13 q/mol-dur. Riboza suda yaxşı həll olur və qatı halında kristal quruluşa malikdir. Riboza, alfa (α) və beta (β) anomer formalarında mövcuddur.

Bioloji Əhəmiyyəti

Nuklein Turşuları

Riboza, RNT (ribonuclceic acid) molekulunun tərkib hissəsidir və RNT-nin strukturunda əsas rol oynayır. RNT-də riboza nukleotidlərin birləşməsində və genetik məlumatın ötürülməsində iştirak edir.

ATP və Enerji Metabolizmi

Riboza, ATP (adenozin trifosfat) molekulunun tərkibində də yer alır. ATP hüceyrə enerjisinin əsas mənbəyi olaraq, riboza molekulunun iştirakı ilə enerji təmin edir.

Tətbiqlər

Qida və Əlavələr

Riboza, enerji əlavəsi olaraq idmançılar və aktiv həyat tərzi olan insanlar tərəfindən istifadə edilir. Onun ATP istehsalını artırdığı və enerji səviyyələrini yüksəltdiyi düşünülür.

Tibb və Sağlamlıq

Riboza, müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində də istifadə olunur. Xüsusilə, mitokondrial xəstəliklər və ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində ribozanın istifadəsi tədqiqat mövzusudur.

Sintez və İstehsal

Riboza, biotexnoloji üsullarla istehsal olunur. Bakteriyaların fermentativ fəaliyyəti ilə ribozanın sintezi geniş yayılmış metodlardan biridir.

Təhlükəsizlik və Zəhərlilik

Riboza ümumiyyətlə təhlükəsiz bir maddə olaraq qəbul edilir. Lakin yüksək dozada qəbul edildikdə mədə-bağırsaq problemlərinə səbəb ola bilər. Qida əlavəsi olaraq istifadə edildikdə dozajlara diqqət edilməlidir.