Qitə — Qitə ərazisinin əksəriyyətində su hövzəsi olmur və kənarları dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşir. "Qitə" anlayışına ekvivalent və ya yaxın olan söz kimi

Qitə — Qitə ərazisinin əksəriyyətində su hövzəsi olmur və kənarları dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşir. "Qitə" anlayışına ekvivalent və ya yaxın olan söz kimi "materik" termini də istifadə olunur.

Haqqında

Qitə spesifik mürəkkəb dərinlik quruluşu ilə səciyyələnən, olduqca iri, mühüm qlobal struktur elementdir. Qitə, Yerin xarici örtüklərini təşkil edən maddənin uzunmüddətli təkamül prosesində və radiogen istiliyin təsiri ilə planetin ümumi qızması və qismən əriməsi, fiziki-kimyəvi və qravitasiya diferensasiyası nəticəsində əmələ gəlmiş heterogen cisimdir. Əsasən, regional metamorfizm və qranitləşmə ilə əlaqədar olan diferensasiya prosesi nəticəsində Qitə başlıca strukturlara — qırışıqlıq vilayətlərə və platformalara parçalanmışdır. Qitə qabığı maddəsinin planetar ərimə prosesində mantiyanın ümumi diferensasiya prosesinə məruz qalma dərinliyi 1200–1400 km həddində qiymətləndirilir. Belə hesab edilir ki, kimyəvi tərkibinə görə 300 km dərinliyə kimi qitələr altındakı qabıq okeanlar altındakı qabıqdan fərqlənir. Qitə qabığı altında dalğaötürücü qatın (aşağı sıxlıqlı qat) qalınlığı 50 km-ə yaxın olub, təxminən 100–150 km dərinlikdə yerləşir. Qitə qabığının dabanında təzyiq 1,0–1,5 QPa, temperatur isə 600–700⁰ C təşkil edir. Qitə sərhədi, okean tərəfə qurunun sualtı davamını hüdudlayan qitə yamacının ətəyindən keçir. Geomorfologiyada "qitə" Yerin geoteksturlarına aid edilən ən iri müsbət relyef formasıdır. Qitə üçün düzən və dağlarla əlaqədar olan qitə platformaları və dağəmələgəlmə vilayətləri (bəzi tədqiqatçılara görə, platforma və geosinklinal zonalar) kimi geostruktur zonalar səciyyəvidir.

Qitələrin sayı

Müxtəlif təriflərə görə qitələrin sayı dəyişir, dörddən yeddiyə qədər ola bilər. İngilisdilli ölkələrin əksəriyyəti yeddi qitəni tanıyır. O cümlədən müasir Azərbaycan tədris sistemində 7 qitə modeli tədris olunur.

Say	Qitələr
Dörd	Afro-Avrasiya			Amerika		Antarktida	Avstraliya
Beş	Afrika	Avrasiya		Amerika		Antarktida	Avstraliya
Altı	Afrika	Avrasiya		Şimali Amerika	Cənubi Amerika	Antarktida	Avstraliya
Altı	Afrika	Asiya	Avropa	Amerika		Antarktida	Avstraliya
Yeddi	Afrika	Asiya	Avropa	Şimali Amerika	Cənubi Amerika	Antarktida	Avstraliya