Qaraxanlılar (840–1212) — Qaraxanlılar dövlətini idarə etmiş türk sülaləsi.
| Qaraxanlılar sülaləsi | |
|---|---|
| Ölkə | |
| Banisi | Bilgə Qul Qədir xan |
| Sonuncu hökmdar | IV Məhəmməd Buğra xan və Osman xan Qaraxani |
| Əsası qoyulub | 840 |
| Soyun kəsilməsi | - |
| Milliyyət | Türk |
| Titullar | |
| xaqan, xan, xatun | |
Tarixi
Qaraxanlıların kökü ilə bağlı 8 fərziyyə var, hamısını da fərqli alimlər ortaya atıb:
- Uyğur fərziyyəsi: J. Deqinye, J. H. Klorot, J. P. Abel Remyusa, M. Fraen, J. Reyno, H. Vamberi, Vilhelm Radlov və J. Markvart
- Türkman fərziyyəsi: J. V. Hammey, Purgstall, G. Weil
- Yağma fərziyyəsi: V. Minorski, Faruk Sümer, Reşat Genç
- Karluk fərziyyəsi: F. Qrenar, Eduard Şavannes, M. Fuat Köprülü
- Yağma fərziyyəsi: M. F. Köprülü
- Çigil fərziyyəsi: V. Bartold
- Aşina fərziyyəsi : Zəki Vəlidi Toqan
- Türkeş fərziyyəsi: Sadettin Gömeç
Böyük xaqanları (840–1041)
- Bilgə Qul Qədir xan – xaqan (840–893).
- Bazir Arslan xan – xaqan (893–920).
- Oğulcaq xan – xaqan (893–940).
- Satıq Buğra xan – xaqan (940–955).
- Musa Baytaş Buğra xan – xaqan (955–970).
- I Harun Buğra xan – xaqan (970–993).
- Nəsr bin Əli xan – xaqan (993–999).
- I Əhməd xan – xaqan (999–1015).
- Mənsur Arslan xan – xaqan (1015–1024).
- II Əhməd xan – xaqan (1024–1026).
- Yusif Qadir xan – xaqan (1026–1041).
Şərq xanlığı (1041–1211)
Yeddiçay, Şərqi Türkistan mərkəzi Balasaqun, 1130-cu ildən mərkəzi Qaşqar. Titul: xan.
- Süleyman Arslan xan – xan (1041–1055)
- II Məhəmməd Buğra xan – xan (1055–1057).
- I İbrahim Buğra xan – xan (1057–1059).
- Mahmud Toğrul xan – xan (1059–1074).
- Ömər Toğrul xan – xan (1074–1075).
- II Harun Buğra xan – xan (1075–1102).
- Əhməd Arslan xan – xan (1102–1130).
- II İbrahim Buğra xan – xan (1130–1156)
- III Məhəmməd Buğra xan – xan (1156–1180).
- II Yusif Tamğaç xan – xan 1180–1205).
- IV Məhəmməd Buğra xan – xan (1205–1211)
Şərq xanlığı Özkənddə (1141–1211)
Orta Asiya. Mərkəzi Özkənd. Titul: xan.
- Hüseyn Toğrul Qara xan – xan (1141–1156)
- Mahmud Toğan xan – xan (1156–1162)
- III İbrahim Buğra xan – xan (1162–1178)
- Əhməd Qadir xan 1178–1210
- Mahmud Gücarslan xan 1210–1211
Qərb xanlığı (1041–1212)
Orta Asiya. Mərkəzi Səmərqənd. Titul: xan.
- Məhəmməd xan Qaraxani – (1041–1052).
- İbrahim Tamğaç xan (1052–1068)
- Şəmsmülk Nəsr xan – xan(1068–1080).
- Xızır xan Qaraxani – xan (1080–1087).
- Əbülmüzəffər Əhməd xan – xan (1087–1095).
- I Məsud xan Qaraxani – xan (1095–1097).
- Süleyman Təkin xan – xan (1097–1098).
- I Mahmud xan Qaraxani – xan (1998–1099).
- Cəbrayıl Qədir xan – xan (1099–1102).
- II Məhəmməd xan Qaraxani – xan (1102–1129).
- III Nəsr xan Qaraxani – xan (1129).
- Əhməd xan Qaraxani – xan (1129–1130).
- Həsən xan Qaraxani – xan (1130–1132).
- II İbrahim xan Qaraxani – xan (1132–1132).
- II Mahmud xan (Qaraxani) – xan (1132–1141).
- III İbrahim xan Qaraxani – xan (1141–1156).
- Əli xan Qaraxani – xan (1156–1163).
- II Məsud xan Qaraxani – xan (1163–1178).
- IV İbrahim xan Qaraxani – xan (1178–1201).
- Osman xan Qaraxani – xan(1201–1212).
Memarlıq
Bilgə Qul Qədir xanın türbəsi, Taraz şəhəri
Satıq Əbdülkərim Buğra xan türbəsi
Rabat Məlik karvansarası
Şəmsmülk Nəsr xanın əmri ilə arvadı Ayşə Bibi xatun üçün tikilən Ayşə Bibi xatun türbəsi, Taraz şəhəri
Qaraxanlı mavzoleyi, Qırğızıstan
Deqqaroni məscidi
Buxara məscidi
Uzgen minarəsi
Burana qülləsi
vikipedia, viki, ensiklopediya, kitab, məqalə, oxumaq, pulsuz yüklə, Qaraxanilər sülaləsi haqqında məlumat. Qaraxanilər sülaləsi nədir? Qaraxanilər sülaləsi nə deməkdir?