Parasetamol (kimyəvi adı: N-(4-hydroxyphenyl)acetamide) və ya asetaminofen — ağrı kəsici və hərarət salıcı dərman maddəsi. O, dünya miqyasında geniş yayılmış bi

Parasetamol
Parasetamol
Ümumi
Sistematik adı	N-(4-hydroxyphenyl)acetamide
Qısaldılmış adı	APAP
Ənənəvi adı	Parasetamol
Kimyəvi formulu	C8H9NO2
Empirik formulu	C8H9NO2
Fiziki xassələri
Nisbi mol. kütl.	151.16 g/mol а. k. v.
Aqreqat halı	Qatı
Sıxlıq	1,263 q/sm³
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi	169 °C (336 °F) °C
Öz-özünə yanma temperaturu	540 °C
Kimyəvi xassələri
Suda həllolma	Suda həll olur (14 g/L, 25 °C) q/100 ml
Həll olmur həllolma	Eter q/100 ml
Həll olur həllolma	Etanol q/100 ml
Təsnifatı
CAS-da qeyd. nöm.	103-90-2
PubChem	1983
EINECS-də qeyd. nöm.	203-157-5
SMILES	CC(=O)NC1=CC=C(C=C1)O;
InChI	InChI=1S/C8H9NO2/c1-6(10)9-7-2-4-8(11)5-3-7/h2-5,11H,1H3,(H,9,10) RZVAJINKPMORJF-UHFFFAOYSA-N;
ChEBI	46195
ChemSpider	1906
Toksikologiya
LD50	1944 mg/kg (siçan, ağız yolu ilə) mq/kq
Zəhərliliyi	Hepatotoksik
	Məlumatlar normal şərait (25 °C, 100 kPa) üçün verilmişdir.

Parasetamol (kimyəvi adı: N-(4-hydroxyphenyl)acetamide) və ya asetaminofen — ağrı kəsici və hərarət salıcı dərman maddəsi. O, dünya miqyasında geniş yayılmış bir dərmandır və ümumiyyətlə, müalicə məqsədilə istifadə olunur. Parasetamol, müxtəlif ağrı və hərarət hallarında effektiv təsir göstərir və adətən aspirin və digər qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanlarla müqayisədə daha az mədə-bağırsaq narahatlıqlarına səbəb olur.

Tarixçə

Kəşfi və İnkişafı

Parasetamol ilk dəfə 1877-ci ildə kəşf edilmişdir və 1893-cü ildə klinik istifadə üçün təqdim edilmişdir. 1948-ci ildə Bernard Brodie və Julius Axelrod tərəfindən parasetamolun metabolizmi və təsiri araşdırılmışdır. Onlar parasetamolun ağrı kəsici təsirini göstərmişlər. 1950-ci illərdə isə parasetamolun ticari olaraq geniş yayılması başlamışdır.

Kimyəvi Tərkibi və Xüsusiyyətləri

Parasetamolun kimyəvi formulu C₈H₉NO₂ dir. Onun molekulyar kütləsi 151.16 q/mol-dur. Suda həll olan bir qatı maddədir və monoklinik kristallik quruluşa malikdir. Parasetamol suda orta dərəcədə həll olur, etanolda isə yaxşı həll olur.

Tətbiqlər

Ağrı Kəsici və Hərarət Salıcı

Parasetamol baş ağrısı, diş ağrısı, əzələ ağrıları, artrit və menstrual ağrılar kimi müxtəlif ağrı növlərinin müalicəsində istifadə olunur. O, həmçinin hərarətin salınmasında da təsirlidir.

Kombinə Dərmanlar

Parasetamol tez-tez digər dərmanlarla kombinə olunur. Məsələn, kodein və ya ibuprofen ilə birləşdirilərək daha güclü ağrı kəsici təsir göstərir.

Təsirləri və Zəhərliliyi

Parasetamol ümumiyyətlə təhlükəsiz bir dərman olaraq qəbul edilir, lakin yüksək dozada qəbul edildikdə hepatotoksik təsirlərə səbəb ola bilər. Xüsusilə, 4 qramdan artıq gündəlik doza qaraciyər zədələnməsinə səbəb ola bilər.