Azərbaycan jurnalları — Azərbaycan ərazisində və Azərbaycan dilində nəşr olunan dövri elmi, ədəbi, ictimai-siyasi, mədəni və digər tematik istiqamətli nəşrlərdi

Azərbaycan jurnalları — Azərbaycan ərazisində və Azərbaycan dilində nəşr olunan dövri elmi, ədəbi, ictimai-siyasi, mədəni və digər tematik istiqamətli nəşrlərdir.

Tarixi inkişaf

Azərbaycan jurnal nəşri XIX əsrin sonlarında formalaşmağa başlamışdır. 1875-ci ildə nəşrə başlayan “Əkinçi” qəzeti ümumən Azərbaycan mətbuatının əsasını qoysa da, jurnalların yaranması XX əsrin əvvəllərinə təsadüf edir. 1906–1931-ci illərdə nəşr edilən “Molla Nəsrəddin” jurnalı Azərbaycan satirik mətbuatının əsas nümunələrindən biri hesab olunur.

XX əsrin 20–30-cu illərində Sovet hakimiyyəti dövründə ideoloji (kommunist) yönümlü bir sıra jurnallar fəaliyyət göstərib. Bu nəşrlər sırasında “Kommunist”, “İnqilab və mədəniyyət”, “Gənc işçi” kimi jurnallar qeyd olunur.

Sovet dövrü

Sovet dövründə jurnal nəşri dövlət nəzarətində inkişaf etmiş və müxtəlif tematik sahələr üzrə sistemləşmişdir. Bu illərdə ədəbi-bədii, elmi, pedaqoji və mədəni yönümlü jurnallar nəşr olunmuşdur. “Azərbaycan”, “Ulduz”, “Elm və həyat”, “Gənclik”, “Azərbaycan qadını”, “Mədəni maarif” kimi jurnallar geniş oxucu auditoriyası qazanmışdır.

Müstəqillik dövrü

1991-ci ildə Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpasından sonra jurnal nəşri sahəsində dövlət və özəl təşəbbüslər genişlənmişdir. Yeni mövzu istiqamətləri – iqtisadiyyat, siyasət, incəsənət, mədəniyyət və həyat tərzi jurnalları meydana gəlmişdir. Bu dövrdə “Abituriyent”, “Xəzər”, “Nargis”, “OK! Azerbaijan”, “Femina”, “Baku Magazine” kimi jurnallar nəşrə başlamışdır.

Elmi nəşrlər sahəsində Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) və ali təhsil müəssisələrinin müxtəlif ixtisas jurnalları fəaliyyət göstərir. Onların arasında “Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının xəbərləri”, “Azərbaycan məktəbi”, “Dövlət və hüquq”, “Filologiya məsələləri” və digər elmi jurnallar yer alır.

Rəqəmsal dövr

XXI əsrdə Azərbaycan jurnalları rəqəmsal formata keçid prosesini davam etdirir. Bir çox nəşrlər eyni zamanda onlayn versiyada yayımlanır. İnternet platformalarında yayımlanan elmi jurnallar beynəlxalq indeksləşmə sistemlərinə daxil olmağa başlamışdır. Eyni zamanda sosial media üzərindən fəaliyyət göstərən mədəni və həyat tərzi jurnallar da geniş yayılmışdır.

Hazırkı vəziyyət

Hazırda Azərbaycanda həm dövlət, həm də özəl sektor tərəfindən maliyyələşdirilən jurnallar fəaliyyət göstərir. Nəşrlər Azərbaycan, rus, ingilis və digər dillərdə çap və onlayn formatda yayımlanır.